Evran hefði litlu breytt í hruninu

„Ég átti satt að segja von á því að aðild að myntbandalaginu myndi skipta meira máli,“ segir Þórarinn G. Pétursson, aðalhagfræðingur Seðlabanka Íslands.

Hann hefur ásamt Þorvarði Tjörva Ólafssyni hagfræðingi gert viðamikla rannsókn á heimskreppunni 2007-2009 og áhrifum hennar á 46 meðal- og hátekjulönd víðs vegar um heim.

Þórarinn segir það hafa komið á óvart að í mælingum þeirra hafi ekki komið fram nein merki þess að aðild að evrusvæðinu hefði breytt miklu um áhrif kreppunnar. Hann tekur þó fram að ekki megi túlka þetta sem svo að rannsóknin sýni að evran hefði engu breytt hér á landi.

„Það er ekkert útilokað að efnahagsaðstæður í aðdraganda kreppunnar hefðu verið allt öðruvísi ef landið hefði verið í myntbandalaginu, þó að það hafi ekki mælst í rannsókninni,“ segir Þórarinn.

Þórarinn kynnti rannsókn þeirra Þorvarðar á málstofu í Seðlabankanum á þriðjudag. Erindið sitt nefndi hann „Hið fjármálalega gjörningaveður 2007-9“ og gaf því undirtitilinn „Af hverju fauk Ísland um koll en önnur lönd sluppu betur?“

Meginniðurstaða rannsóknarinnar, hvað Ísland varðar, ætti að sögn Þórarins varla að koma mörgum á óvart: „Þar skipti mestu að hér var mjög skuldsettur einkageiri og mjög stórt bankakerfi ásamt ójafnvægi í aðdraganda kreppunnar sem birtist til dæmis í hárri verðbólgu og miklum viðskiptahalla.“

Þetta rímar vel við það, sem almennt hefur verið talið, en tíðindin eru þó þau að rannsókn Þórarins og Þorvarðar staðfestir það sem margir höfðu haft á tilfinningunni.

„Það er nú einu sinni okkar starf að koma með einhverja vísindalega staðfestingu eða afsönnun á þessu, og nú er sem sagt kominn rannsóknarlegur stuðningur við þessar fullyrðingar.“

Þórarinn segir annað hafa komið á óvart í niðurstöðum rannsóknarinnar, en það er hversu tvíbent áhrif hinn margrómaði gengissveigjanleiki hefur.

„Í þeim löndum, þar sem gengis-sveigjanleikinn er meiri varð kreppan almennt bæði minni og styttri en annars staðar,“ segir Þórarinn, „en á móti eru líkurnar á því að fara í banka- og gjaldeyris-kreppu meiri eftir því sem gengissveigjanleikinn er meiri.“

Þórarinn mun kynna þessa rannsókn frekar á ráðstefnu sem haldin verður í Seðlabanka Slóvakíu snemma í næsta mánuði, þar sem fjallað verður um evrusvæðið og fjármálakreppuna.