Fæstar stofnanir með fullnægjandi heimild til að innheimta seðilgjald

Að eins tvær af 44 opinberum stofnunum og fyrirtækjum sem innheimta seðilgjöld vísuðu til fullnægjandi lagaheimild til gjaldtökunnar í úttekt sem Neytendastofa réðst í fyrir viðskiptaráðuneytið.

Viðskiptaráðherra beindi fyrr á árinu tilmælum til fjármálafyrirtækja að þau hættu að innheimta seðilgjöld sem neytendur hefðu ekki samþykkti. Í þeim tilvikum sem samið hafði verið um slíkt átti seðilgjaldið að endurspegla raunkostnað við útsendingu seðla.

Í kjölfar ábendinga frá umboðsmanni Alþingis fól viðskiptaráðherra Neytendastofu svo að kanna í hvaða mæli opinberar stofnanir og fyrirtæki innheimtu slík gjöld. Fram kemur í tilkynningu frá viðskiptaráðuneytinu að rúmlega 88 prósent af nærri 280 opinberum stofnunum, fyrirtækjum og hlutafélögum hafi svarað fyrirspurn Neytendastofu. Af svarendum kváðust 181 senda út kröfur og þar af 44 eða rúm 24 prósent leggja seðilgjald eða annan aukakostnað við aðalkröfu, þó ekki endilega við allar innheimtar kröfur hlutaðeigandi aðila.

Viðskiparáðuneytið bendir á að umboðsmaður hafi komist að því að almennt sé opinberum stofnunum og fyrirtækjum óheimilt að leggja gjald á einstaklinga nema á grundvelli skýrrar lagaheimildar. Niðurstöður Neytendastofu eru þær að af þeim opinberu stofnunum og fyrirtækjum sem þátt tóku í könnuninni og innheimta seðilgjöld eða sambærilegar fylgikröfur hafi einungis tvær stofnanir, Lánasjóður íslenskra námsmanna og Íbúðalánasjóður, vísað til fullnægjandi lagaheimilda til gjaldtökunnar.

Fram kemur í úttekt Neytendastofu að ætla megi að gjald sem opinberar stofnanir og fyrirtæki innheimta gagnvart neytendum sé mun lægra og nær raunkostnaði en sambærileg gjaldtaka á almennum samkeppnismarkaði.

Nítján ætla að hætta að innheimta seðilgjöld

Af þeim 44 aðilum sem innheimta seðilgjöld bjóða 32 greiðendum að semja um greiðsluleið. Þar af bjóða 14 stofnanir og fyrirtæki greiðendum upp á að greiða með öðrum hætti, án greiðslu seðilgjalds eða sambærilegs aukakostnaðar. Einkum voru boðgreiðslur, beingreiðslur, millifærslur í banka eða bein greiðsla á starfsstöð stofnunar/fyrirtækis nefnd í þessu sambandi.

Þá sögðust 19 af 44 stofnunum sem innheimtu seðilgjöld aðspurð ætla að hætta gjaldtökunni, en 19 hugðust ekki hætta henni. Sex höfðu ekki tekið ákvörðun um það, þegar fyrirspurn Neytendastofu var svarað. „Neytendastofa mun fylgja málinu eftir, en lögum samkvæmt hefur stofnunin úrræði á borð við álagningu stjórnvaldssekta gagnvart lögaðilum vegna óréttmætra viðskiptahátta.

Ráðherra hefur farið þess á leit við Neytendastofu að gerð verði úttekt á innheimtu seðilgjalda og sambærilegra fylgikrafna á einkamarkaði. Kannaðar skulu fjárhæðir og grundvöllur slíkrar innheimtu, þ.e. hvort innheimtan byggist á samningi milli aðila eða öðrum grundvelli, sem og hvort greiðendum bjóðist að greiða kröfur með öðrum hætti þannig að ekki komi til greiðslu seðilgjalds," segir einnig í tilkynningu viðskiptaráðuneytisins.