Vilja færa ákvæði stjórnarskrár til nútímans

Þrír þingmenn Samfylkingarinnar, Ellert B. Schram, Gunnar Svavarsson og Katrín Júlíusdóttir, hafa lagt fram frumvarp um breytingu á ákvæðum stjórnarskrárinnar sem snúa að forsetanum.

Í 8. grein stjórnarskrárinnar er kveðið á um að ef forseti Íslands geti ekki gegnt störfum um sinn vegna dvalar erlendis, sjúkleika eða af öðrum ástæðum skulu forsætisráðherra, forseti Alþingis og forseti Hæstaréttar fara með vald forseta. Vilja þingmennirnir að orðunum um að forseti geti ekki gegnt störfum vegna dvalar erlendis verði sleppt úr stjórnarskrárgreininni.

Bent er á að ákvæðið hafi verið sett inn þegar samgöngur og fjarskipti voru allt önnur og minni en nú þekkist. Hver sem er, forsetinn sem aðrir, geti skroppið til útlanda að morgni og komið heim að kvöldi. Því hafi forseti landsins öll tök á að fylgjast með og sinna skyldum sínum enda þótt hann fari utan í nokkra daga.

„Auðvitað þarf forseti Íslands að sinna opinberum heimsóknum og koma fram í nafni þjóðarinnar á margvíslegan hátt. Núverandi forseti hefur sömuleiðis verið ötull við að styðja við bakið á íslenskum fyrirtækjum og viðskiptamönnum, sem eru að hasla sér og íslensku framtaki völl á erlendri grund. Forseti Íslands má og getur farið í einkaerindum til útlanda og farið í leyfi til annarra landa. Störf forseta eru að breytast í krafti hnattvæðingar, útrásar og breyttra áherslna í verkahring embættisins. Hann er ekki lengur eingöngu til „heimabrúks"," segir í greinargerð með frumvarpinu.

„Það fyrirkomulag að þrír aðrir einstaklingar gegni starfi forseta Íslands þótt hann bregði sér „á milli bæja" er óþarfi. Og raunar einsdæmi. Það er þar að auki barn síns tíma. Forsetinn er áfram forseti þótt hann sé erlendis," segir þar enn fremur.

Þá benda flutningsmenn frumvarpsins að ákvæðinu fylgi mikill kostnaður því þeirvaldsmenn sem taka við forsetaembættinu í hvert skipti sem forseti Íslands hverfur úr landi fá greidd laun fyrir ómakið og upplýst hafi verið í fjölmiðlum að sá kostnaður nemi milljónum króna. „Það er óþægileg umræða og ástæðulaus útgjöld, sem hægt er að spara eftir þá breytingu sem hér er lögð til," segir enn fremur í greinargerðinni.