Tvö hundruð þúsund tonn af forskautum

Tæplega tvöhundruð þúsund tonn af forskautum falla til á hverju ári í álveri Fjarðaáls á Reyðarfirði. Endingartími hvers forskauts er tuttugu og átta dagar.

Það eru 336 ker í álveri Fjarðaáls á Reyðarfirði, stærsta álveri landsins en það mun taka marga mánuði að koma þeim öllum í notkun. Ál er framleitt með rafgreiningu, en þá er sterkum straum hleypt á kríólít og flúorríka lausn, sem verður til þess að skilja álið úr hráefninu sem er súrál. Fyrst um sinn verður aðeins brætt í 40 kerjum en áður en árið er á enda, verða öll 336 kerin komin í vinnslu.

Í hverju keri eru 40 forskaut sem hanga ofan í kerið. Það gerir 13.440 skaut í verksmiðjunni allri og það þarf að skipta um þau á 28 daga fresti.

Á sama tíma og vinnsla fer fram í Fjarðaáli vinna menn að því að ljúka byggingu kerskálanna og að því að gera kerin fullklár. Auk 40 forskauta eru 20 svo kölluð botnskaut í hverju keri, en þau endast mun lengur en forskautin eða líftíma keranna sem er 5-7 ár.

Forskautin er úr kolefni og þegar rafstraumurinn fer um þau leysist súrálið upp við 960 gráðu hita og klofnar í ál og súrefni. Súrefnið brennur með forskautunum og við það verður til koltvísýringur, en álið fellur til botns í kerjunum.

Álið er flutt úr kerskálanum í þar til gerðum deiglum sem taka yfir tíu tonn af áli, sem er þá yfir 900 gráðu heitt. Úr kerskálanum er það flutt yfir í steypuskálann, þar sem afurðirnar verða til.

Þetta þýðir að sérstakir flutningsbílar þurfa að fara 90 ferðir á sólarhring með sjóðheitt ál frá kerskálunum yfir í steypuskálann, sem ekki er sambyggður kerskálunum. Um 1,3 milljónir tonna fara um Mjóeyrarhöfn á hverju ári á vegum álversins. Þar er bæði um að ræða hráefni til verksmiðjunnar og afurðirnar sem fluttar verða frá henni.

Til stóð á tímabili að setja upp forskautaverksmiðju hér á landi en það var horfið frá því. En á hverju ári falla til um 180 þúsund tonn af notuðum forskautum í Fjarðaáli. Þau eru flutt í verksmiðju Alcoa í Noregi, þar sem þau eru endurunnin.