ESB vill undanþágur

Evrópusambandið áskilur sér rétt til þess að í væntanlegum aðildarsamningum við Tyrki verði kveðið á um varanlegar undanþágur, þar á meðal varðandi frjálsa för launafólks yfir innri landamæri. Þessa kröfu segir tyrkneski lögfræðiprófessorinn Haluk Günugur vera ósanngjarna; hún standist ekki reglur Evrópuréttar eins og þær hafi verið útlagðar hingað til. Dr. Günugur hélt erindi í Háskólanum í Reykjavík í gær, í boði Evrópuréttarstofnunar skólans, Evrópusamtakanna og Euro-Info-skrifstofunnar á Íslandi. Hann er formaður tyrknesku Evrópusamtakanna, forstöðumaður alþjóðadeildar háskólans í Izmir og í hópi ráðgjafa tyrknesku ríkisstjórnarinnar í hinum væntanlegu aðildarviðræðum við ESB, en þær eiga að hefjast þann 3. október á þessu ári. Ekki er þó reiknað með að aðildarsamningur verði fullgerður fyrr en eftir að minnsta kosti áratug eða svo. Í erindi sínu rakti dr. Günugur ferlið frá því Tyrkir sóttu formlega um aðild árið 1987 þar til leiðtogar ESB tóku í vetur ákvörðun um að hefja ætti aðildarviðræður. Hann benti á að í skilyrðum sem ESB-leiðtogarnir hefðu ákveðið að gilda skyldu um aðildarviðræðurnar væri að finna ákvæði þar sem ESB áskildi sér rétt til að undanskilja vissa samstarfsþætti eða beita langtíma aðlögunarákvæðum. ESB færi sem sagt fram á varanlegar undanþágur eða langtíma aðlögunarfresti, svo sem varðandi frjálsa för launafólks eða landbúnaðar- og byggðaþróunarmál. Þessa kröfu segir Günugur ósanngjarna; hún standist ekki gildandi Evrópurétt eins og hann hafi fram til þessa verið framkvæmdur og túlkaður. Frá íslenskum sjónarhóli er athyglisvert að Evrópusambandið skuli áskilja sér rétt til að láta vissa samstarfsþætti ekki ná að fullu til aðildarsamnings við Tyrki, með tilliti til þess hve mikið hefur verið gert úr því atriði í sambandi við hugsanlega aðild Ísland að sambandinu að það væri vonlaust fyrir Íslendinga að fara fram á að fá einhvers konar undanþágu frá sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni. Í erindi sínu rakti dr. Günugur rökin fyrir því að Tyrkland fengi aðild að ESB. "Vilji Evrópusambandið hafa raunverulegt vægi í heimsmálunum getur það ekki án Tyrklands verið," sagði hann meðal annars. Innganga Tyrklands í sambandið væri tækifæri fyrir það til að sýna og sanna að það væri ekki "lokaður kristinn klúbbur".