Hægt að spara í raforkukaupum

Samkeppni eykst í raforkumálum Íslendinga frá áramótum og má þá búast við að verðið geti breyst og orðið mismunandi eftir raforkusölum. Landsmenn geta þá valið um það hvaða raforkusala þeir telja hagstæðast að kaupa rafmagn af og skiptir staðsetning þeirra sjálfra eða raforkusalans engu máli. Þannig getur Vestfirðingur keypt rafmagn af Rafveitu Reyðarfjarðar ef báðir aðilar hafa áhuga á viðskiptunum. Hingað til hafa raforkukaupendur orðið að kaupa rafmagn af því fyrirtæki sem er með dreifikerfi á því svæði sem þeir búa á.

Ekki er víst að verðið breytist neitt eftir áramót. Þannig býst Ingibjörg Valdimarsdóttir, deildarstjóri hjá Orkuveitu Reykjavíkur, við því að verðið þar haldist óbreytt enda hafi ekki verið um neinar vísitöluhækkanir að ræða. Það getur þó borgað sig fyrir kaupendur úti á landi að kynna sér verðið hjá hinum ýmsu orkusölum og skipta ef verðið heima er of hátt. Ef verð helst óbreytt getur borgað sig fyrir meðalheimili, sem eyðir 4.000 kílóvattstundum á ári, að færa viðskipti sín, sérstaklega úti á landi, eins og sjá má á meðfylgjandi dæmum, og þá ekki síst þar sem um rafhitun er að ræða. Þá getur sparnaðurinn numið tugum þúsunda miðað við óbreytt verð.

Tveir orkureikningar

Fyrirkomulagið á orkumarkaðnum verður þannig að þeir neytendur sem nýta sér samkeppnina og skipta um raforkusala fá senda tvo rafmagnsreikninga, annars vegar fyrir dreifingu raforkunnar og hins vegar fyrir notkunina. Þeir sem gera engar breytingar á kaupum sínum fá áfram sendan einn rafmagnsreikning með sundurliðun yfir þá þjónustu sem þeir greiða fyrir. Aðaláherslan er lögð á nýja notendur. Dreifiveitum verður skylt að gera þeim grein fyrir þessum rétti að geta valið á milli raforkusala.

Landsnet er eina fyrirtækið sem sér um dreifingu raforku en sölufyrirtækin eru sjö: Hitaveita Suðurnesja, Norðurorka, Orkubú Vestfjarða, Orkuveita Húsavíkur, Orkuveita Reykjavíkur, Rarik og Rafveita Reyðarfjarðar. Landsvirkjun er og verður stærsti framleiðandinn en fleiri framleiða líka rafmagn, til dæmis Orkuveita Reykjavíkur og Orkubú Vestfjarða. Orkuveita Reykjavíkur er í dag með lægsta verðið og Hitaveita Suðurnesja næstlægsta. Dýrust er orkan hjá Rarik sem sinnt hefur heimilum á landsbyggðinni. Ákveðið hefur verið að birta orkuverð á vefsíðunni www.neytendastofa.is og verður þar hægt að áætla kostnað.

Verð mun standa í stað

Talið er að rafmagn hafi hækkað um 1,5 prósent að meðaltali í landinu frá síðustu áramótum þegar samkeppni hófst um viðskipti við stórnotendur en flutningskostnaður raforkunnar hefur hækkað um fimmtán prósent af heildarraforkukostnaði heimilanna það sem af er.

Vonast er til að þessi kostnaður lækki aftur þegar samkeppni verður komin í fullan gang eftir næstu áramót. Sölufyrirtækin eru þessa dagana að ganga frá samningum um raforkukaup við framleiðslufyrirtæki á borð við Landsvirkjun og er ekki útséð um hversu miklu það skilar til hagsbóta fyrir neytendur. Þannig segir Bjarni Þorbergsson, staðgengill orkustjóra Orkubús Vestfjarða, að verð þar muni standa í stað fyrir og eftir áramót. Orkubú Vestfjarða kaupir rafmagn að stórum hluta frá Landsvirkjun en framleiðir líka sjálft. Samningar við Landsvirkjun eru bundnir til allt að tólf ára en raforkuverðið á Vestfjörðum er mjög hagstætt.

Lítið svigrúm til lækkana til 2007

Mikil óvissa ríkir á raforkumarkaðnum en samkvæmt heimildum Fréttablaðsins er þó ekki talið mikið svigrúm til lækkana fyrr en hugsanlega árið 2007 þegar þrjár nýjar virkjanir verða teknar í notkun. Það eru Lagarfossvirkjun, Hellisheiðarvirkjun og Reykjanessvirkjun. Framboðið mun þá aukast en einnig eftirspurnin. Búast má við að virkjanirnar framleiði fyrst og fremst orku fyrir stóriðju en auðvitað mun framboð á raforku aukast. Þeir sem til þekkja telja að svigrúm til verðlækkana til neytenda nú sé í mesta lagi um fimm prósent af söluhluta raforkuverðsins, eða um hundrað krónur á mánuði. Þeir telja óvíst að framleiðslukostnaðurinn lækki fyrr en nýju virkjanirnar hefja starfsemi. Þá er ekki víst að öll orkusölufyrirtækin hafi áhuga á að hella sér út í samkeppnina heldur kaupi bara áætlað magn af orku, til dæmis frá Landsvirkjun, fyrir sína viðskiptavini. Þetta gildir til dæmis um Orkuveitu Reyðarfjarðar.

Eftir er að hnýta ýmsa lausa enda. Orkusölufyrirtæki á svæðum þar sem húshitun er með rafmagni fá þannig um 65 prósent af virðisaukaskattinum endurgreiddan og kemur það fram í dreifingarkostnaði til einstaklinga. Til að samkeppnin sé jöfn og sanngjörn þarf fjármálaráðherra að taka ákvörðun um hvort allar veiturnar fái sama hluta af virðisaukaskattinum endurgreiddan eða hvort endurgreiðslan verði felld niður. Ekkert hefur heyrst frá fjármálaráðuneytinu um það mál.

Frá síðustu áramótum hefur verið mögulegt fyrir stórfyrirtæki að færa sig til í viðskiptum en ekki hefur verið mikið um það. Þó eru nokkur dæmi. Þannig hefur til dæmis fiskimjölsverksmiðjan Krossanes hætt viðskiptum við Norðurorku. Krossanes er í eigu Vinnslustöðvarinnar í Vestmannaeyjum.