Stjórnleysi í útgáfu leyfa

Einungis 40 prósent starfandi fiskeldisstöðva eru með rekstrarleyfi og af 83 starfandi stöðvum virðast aðeins 70 vera með starfsleyfi. Þetta kemur fram í nýrri skýrslu Valdimars Inga Gunnarssonar um stöðu og framtíðaráform í íslensku fiskeldi. Skýrslan var unnin fyrir landbúnaðar- og sjávarútvegsráðuneytið. Ástæðan fyrir þessum brotalömum er að leyfisveitingakerfið er bæði flókið og hægvirkt segir í skýrslunni. Dæmi eru um að umsóknir hafi verið í vinnslu í meira en ár. Valdimar Ingi telur að íslenska kerfið sé flóknara en kerfið í Noregi, Kanada og Skotlandi. Telur hann þetta meðal annars stafa af því að starfsleyfi og rekstrarleyfi eru aðskilin og að þrjú ráðuneyti, fjórar stofnanir og heilbrigðiseftirlit sveitarfélaganna komi við sögu við leyfisveitingarnar. Komið hafa upp vandamál vegna þess hversu kerfið er flókið. Í Rauðuvík í Eyjafirði sóttu til dæmis tvö fyrirtæki um starfsleyfi á sama svæði til tveggja mismunandi stofnana. Brim fiskeldi ehf. sótti um leyfi hjá Umhverfisstofnun en Norðurskel ehf. til Heilbrigðiseftirlits Norðurlands eystra. Valdimar Ingi segir einnig dæmi um að stofnanir biðji um mismunandi gögn áður en þau gefi út starfsleyfi og það verði að teljast óeðlilegt. Ódýrara er að sækja um starfsleyfi fyrir eldi undir 200 tonnum og hefur það haft þær afleiðingar að sums staðar hafa fyrirtæki sótt um starfsleyfi fyrir nokkrar 200 tonna fiskeldisstöðvar í sama firðinum. Þannig hafa fyrirtæki komist hjá því að borga hærra gjald og kostnað við að tilkynna framkvæmd til Skipulagsstofnunar. Til þess að bæta úr þessari stöðu leggur Valdimar Ingi til að eitt fagráðuneyti hafi yfirumsjón með útgáfu leyfa til fiskeldis. Telur hann að þannig sé hægt að tryggja markvissari stjórnun, samhæfingu og yfirsýn. Einnig leggur hann til að útbúinn verði leiðbeiningarbæklingur til að staðla og samræma umsóknarferlið. Að lokum telur hann brýnt að gera viðeigandi laga- og reglugerðarbreytingar til að auðvelda skipulagningu strandsvæða.