Mzungu þýðir ekki annað en trú­gjörn bráð

Bókin Mzungu, sem skrifuð er af Þórunni Rakel Gyfadóttur og Simon Okoth Aora, kom út á dögunum hjá útgefandanum Angustúru. Bókin er sögð vera byggð á sönnum atburðum, en hún segir af hinni íslensku Huldu sem skellir sér til Kenía til að láta gott af sér leiða. Með sér í för hefur hún son vinahjóna sinna og aðra konu, hana Ástu, en þau eru öll í leið á barnaheimili sem rekið er af íslenskum manni í Kenía. 

Í bókinni kynnist lesandi, auk Huldu, hinum keníska Ochala, sem er að ljúka BS námi og vinnur sem bókari á barnaheimilinu og Caroline sem er fátæk, einstæð tveggja barna móðir sem segir farir sínar ekki sléttar af samskiptum við þau sem reka heimilið sem Hulda sækir heim.

Mzungu: Sá eða sú sem ráfar stefnulaust um, upphaflega notað í Austur-Afríku til að lýsa landkönnuðum á 18. öld. Í dag er þetta hugtak aðallega notað um Vesturlandabúa. (Aftan á bókarkápu)

Eftir komuna til Kenía fara fljótlega að renna tvær grímur á Huldu sem sér að ekki er allt með feldu í rekstrinum. Skúli, formaður heimilisins, er greinilega ekki að reka heimilið af manngæsku, hann er hraðlyginn og margsaga um sig og sína hagi og lítur mikið niður á konur sem eignast börn utan hjónabands. 

Þegar á líður kemst Hulda að því að starfsfólkið sætir vinnuþrælkun og alls kyns mótlæti og þau Skúli og Eveline, kona hans, maka krókinn án þess að nýta styrktarféð sem þau fá frá Íslandi í að byggja upp starfsemina eins og þau segjast vera að gera. Hulda vill auðvitað reyna að láta gott af sér leiða og reynir að hjálpa Caroline og öðrum vinnukonum á heimilinu, en að stökkva inn í aðstæður í ólíkum menningarheimi reynist mun hægara sagt en gert.

Menningarmunur og máttleysi

Hulda reynir vanmáttug að hjálpa starfsfólki heimilisins án þess að hafa hugsað fyrir góðri lausn fyrir fólkið sem hún vill frelsa og er ítrekað sagt að hún skilji bara ekki menninguna og að svona séu hlutirnir bara í Kenýa. Það sem bókin gerir vel er að hún stimplar Huldu ekki sem góðmenni á móti illmennunum Skúla og Eveline, heldur passar hún upp á að sýna að Hulda er marglaga persóna sem vissulega er komin full langt út í djúpu laugina og veit ekki hvernig er best að hjálpa til. Það er sannfærandi lýsing á því marga vestræna fólki sem fer til Austur-Afríku og ætlar sér að hjálpa heimafólki án þess endilega að vera með góða áætlun um hvernig ætti að standa að því. Þó góður vilji sé fyrir hendi er það ekki endilega nóg, en það þýðir samt ekki að maður ætti ekki að reyna að hjálpa, eða hvað?

Umfjöllunina í heild sinni má lesa hér. Fleiri ritdóma er að finna á Lestrarklefinn.is