Eldri borgurum ýtt út í svarta hagkerfið

Ellert B. Schram, formaður félags eldri borgara í Reykjavík, segir að breytt frítekjumark á atvinnutekjum lífeyrisþega ýti fólki út í svarta hagkerfið. Frítekjumark á atvinnutekjum lífeyrisþega lækkaði um áramótin úr hundrað og níu þúsund krónum í tuttugu og fimm þúsund krónur. Ellert segir að lækkunin hafi slæm áhrif á andlega heilsu fólks. Rætt var við Ellert í Bítinu á Bylgjunni í morgun í kjölfar greinar sem Ellert skrifaði í Fréttablaðið í dag.

„Ég óttast að það sé niðurstaðan,“ segir Ellert aðspurður um hvort að lækkun á frítekjumarki hafi þær afleiðingar að eldri borgarar vinni frekar svart. 

„Fólk er náttúrulega að reyna að bjarga sér. Það segir takk fyrir en ég get ekki farið að vinna hjá þér því ég fæ ekki nema 25% af því í greiðslu ef ég er að fá bætur hjá almenna kerfinu. Þannig að fólki er ýtt út í þetta svarta kerfi.“ 

Dæmið ekki reiknað út

„Það hefur verið rifjað upp að þeir flokkar sem nú eru í ríkisstjórn hafa allir lofað því að breyta þessu fyrirkomulagi eða hjálpa fólki til þess að auka tekjur sínar með því að taka þátt í samfélaginu. Svo er niðurstaðan sú að það sé ekki hægt að gera það einn-tveir-og-þrír og þeir þurfa fimm ár til að hækka þá tölu sem eldra fólk fær í laun fyrir að vera ennþá þátttakendur í samfélaginu. Fátæktargildra er það sem ég hef kallað það. Sem þýðir að ef þú vinnur þér inn eitthvað meira heldur en þeim líkar þá er það bara skert og skorið niður.“

Hann bendir á að fólk borgi skatta af auknum tekjum sem komi á móti útgjöldum ríkisins. 

„Þetta dæmi hefur ekkert verið reiknað út eða kynnt opinberlega þannig að einhver skilji það. vandinn er kannski sá að þeir eru búnir að búa til einhverja fjármálaáætlun niðri á Alþingi, ríkisstjórnin og flokkarnir sem að henni standa. Þeir kalla þetta fjármálaáætlun sem stendur næstu þrjú árin. Þannig muni þetta fólk, sem núna býr við frítekjumark eða skerðingu á því, þá fái það einhverjar 100 þúsund krónur og komist upp í 100 prósent þegar þessi tími er liðinn. Ég hef sagt bara „díses kræst, hvað lifa margir það af?““ segir Ellert.

Slæm áhrif á andlega heilsu

Hann bendir á að eldri borgarar hafi þegar lagt fram mikla vinnu, þekkingu og samstarf til samfélagsins þegar það fer á eftirlaun.

„Þetta fólk sem er komið á þennan aldur hefur lagt fram til samfélagsins vinnu, þekkingu, samstarf. Af hverju á fólk ekki að njóta þessa síðasta tímabils sem við fáum að lifa? Ég verð að taka það fram, svo að ég sé ekki að fara með einhverja harma, það er fjöldinn allur af fólki sem hefur það ágætt og því líður vel og það nýtur þess að lifa áhyggjulausu aldurskvöldi. Við erum náttúrulega að tala fyrir hönd þeirra sem standa verst. Það er verkefni sem skiptir máli.“

Ellert segir að nýja fyrirkomulagið hafi gríðarleg andleg áhrif á fólk. Það valdi kvíða, uppgjöf, ótta og reiði.

„Ég hef náttúrulega engar tölur um það hversu margir gjalda þessa fyrirkomulags en það liggur fyrir að allt um 25% af því fólki sem er komið á þennan aldur, það nýtur góðs af almannatryggingum og bjargar sér, eða fær einhverjar greiðslur frá þeim. Þó að þetta séu ekki allir aldraðir þá er þetta stór hópur og ég hef nú giskað á það að það sé allt upp í, í Reykjavík einni, um 4000 manns.“

Viðtalið í heild má heyra hér að neðan.