Mestu máli skiptir að allir fái endurhæfingu við hæfi

Árlegur kostnaður ríkis og lífeyrissjóða vegna örorkubyrðar er áætlaður 55 milljarðar króna á þessu ári og hefur tvöfaldast á föstu verðlagi á undanförnum fimmtán árum.

Þetta kemur fram í samantekt Samtaka atvinnulífsins, en á kynningarfundi í síðustu viku varaði Þorsteinn Víglundsson, framkvæmdastjóri SA, við því að héldi fram sem horfði yrði erfitt að manna hér ný störf innan fárra ára og það myndi hamla hagvexti.

Hér sé hlutfall fólks sem horfið hafi af vinnumarkaði vegna örorku með því hæsta sem þekkist og ljóst að til mikils að er vinna og þjóðhagslegur sparnaður í því fólginn að hjálpa fólki til sjálfshjálpar. Þar skipti tími og úrræði máli því eftir því sem einstaklingar hafi verið lengur utan vinnumarkaðar sé erfiðara að hjálpa þeim inn á hann aftur.

„En þrátt fyrir að örorkubyrðin sé svo mikil ver ríkissjóður nánast engum fjármunum til starfsendurhæfingar,“ segir Þorsteinn og bendir á að hlutfall örorkulífeyrisþega af mannfjölda á vinnualdri (18 til 66 ára) hafi hækkað ört og sé nú komið í tæp níu prósent. „Sem er allt of hátt hlutfall.“

Ellen Calmon, formaður Öryrkjabandalagsins (ÖBÍ), tekur undir með SA um að ónógu fjármagni sé varið til starfsendurhæfingar. „Þá höfum við líka bent á að núna er í mesta lagi hægt að fá 36 mánuði greidda í endurhæfingarlífeyri,“ segir hún. Úrræði sem henti einum dugi mögulega ekki öðrum og því sé mikilvægt að úrræðin séu fjölbreytt. Mikilvægt sé að mál hvers og eins sé skoðað.

Mestu máli segir Ellen skipta að allir fái endurhæfingu við hæfi og að ekki sé bið eftir endurhæfingu þegar fólk er tilbúið til að hefja hana. Dæmi séu um að fólk sem koma hefði mátt aftur á vinnumarkað með úrræðum við hæfi hafi í staðinn fengið mat um örorku.

Um leið segir Ellen mikilvægt að til staðar séu margs konar endurhæfingarúrræði.

„Virk starfsendurhæfingarsjóður er mikilvæg stoð, en einnig má horfa til annarra leiða.“ ÖBÍ vill gjarnan líta til þess að Vinnumálastofnun geti einnig haft ríkara hlutverki að gegna þegar kemur að starfsendurhæfingu.