Lágt iðgjald tryggir góðan lífeyri

Þeir sem eru 35 ára og yngri geta búist við að fá allt að einum þriðja meiri lífeyri en þeir sem hafa nýlega hafið töku lífeyris, samkvæmt nýrri samanburðarskýrslu OECD. Íslenska lífeyriskerfið er með þeim betri í aðildarríkjum stofnunarinnar þótt iðgjöld hér séu mun lægri en í mörgum öðrum ríkjum.

Fjármálaeftirlitið og Landssamtök lífeyrissjóða tóku þátt í gerð fyrstu samanburðarrannsókn sem gerð hefur verið á vettvangi Efnhags- og framfarastofnunarinnar, OECD, á lífeyriskerfum aðildarríkja stofnunarinnar. Í dag var kynnt skýrsla með greiningu á íslenska kerfinu þar sem það er borið saman við kerfið hjá sex öðrum ríkjum.

Stéphanie Preyet sérfræðingur OECD í lífeyrismálum segir íslenska lífeyriskerfið vera í hæsta gæðaflokki.

„Rannsóknin leiðir margt í ljós. Meðal annars að íslenskir lífeyrisþegar geta búist við að fá um 100 % af meðaltekjum starfsævinnar í lífeyri. Þetta þýðir að fólk fær að sömu laun út ævina og það hafði að meðaltali á vinnumarkaðnum,“ segir Preyet.

Og er þá miðað við greiðslur úr lífeyrissjóðum, frá almannatryggingum og með séreignarsparnaði.

Hins vegar fer kerfið ekki að fullu að virka fyrr en fólk sem nú er 35 ára og yngra nær lífeyrisaldri, sem þá hefur greitt í kerfið eins og það var útfært árið 1998 í 44 ár. Það fólk mun fá um 1/3 hærri lífeyri en fólk sem hóf lífeyristöku árið 2012. Peyet segir einnig athyglivert að iðgjöld hér séu með því lægra sem þekkist, eða 12 prósent, en samt tryggi það betri lífeyrisgreiðslur en flest önnur lífeyriskerfi. Í öðrum ríkjum sé iðgjaldið oft á bilinu 20 til 30 prósent en hluti af því renni til ríkissjóðs landanna.

„Almennt séð er Ísland því einum efstu sætum lífeyriskerfa OECD ásamt Frökkum og Bretum. En Bandaríkin, jafnvel Noregur og Holland sem eru nágrannar ykkur, tryggja sínum lífeyrisþegum ekki eins góð kjör þegar kemur til lífeyrisgreiðslna,“ segir Peyet.

Þetta sé mjög athygliverð og jákvæð niðurstaða fyrir Ísland. Sérstaklega þegar haft sé í huga að iðgjaldið hér sé lágt, eða 12 prósent. En víða í Evrópu sé iðgjaldið allt upp í 35 prósent. Hér sé almannatryggingakerfið fjármagnað með skatttekjum en víða sé almannatryggingakerfið fjármagnað með hluta skyldu iðgjöldum fólks.

Þrátt fyrir þetta eru stórir hópar í samfélaginu, eins og fyrsta kynslóð innflytjenda,  sem ekki ná markmiðum um að fá 56 prósent af meðaltekjum sínum í lífeyri frá lífeyrissjóðum, m.a. vegna þess að ár vantar inn í greiðslur, en þá jafnar almannatryggingakerfið það upp.

En er þá verið að jafna fólki niðri við fátæktarmörkin;  er þetta nægjanlegur lífeyrir sem þessi stóri hópur er að fá?

„Já það sýnir sig að þetta er nægjanlegur lífeyrir miðað við fátæktarmörk. Það er alveg ljóst. Þetta er bara eðli kerfisins hérna að það eru ákveðnir hópar sem  eiga erfitt með þetta. Eins og þeir elstu. Þeir koma inn í lífeyriskerfið þegar það var ekki fullmótað og greiddu ekki af heildarlaunum á þeim tíma þegar kerfið var í uppbyggingu,“ segir Björn.