Mega ekki komast upp með eineltið

„Mig langar að rannsaka einelti út frá sjónarhorni barnanna og hlusta á rödd þeirra. Mig langar sérstaklega að tala við gerendur, börn og foreldra þeirra, sem og fullorðna einstaklinga sem voru gerendur í eineltismálum sem börn. Vegna þess að ef það eru engir gerendur í eineltismálum, þá er ekkert einelti,“ segir Vanda Sigurgeirsdóttir sem undirbýr doktorsrannsókn sína um einelti í grunnskólum á Íslandi.

Rannsókn á gerendum í eineltismálum hefur ekki verið gerð áður á Íslandi svo Vanda viti til. Ekki eru margar erlendar rannsóknir til um málið heldur.

Vanda segir ekki hægt að flokka börn sem eru gerendur í einelti í ákveðinn hóp. Fyrr á tíðum voru uppi kenningar um að þeir væru aðallega börn með lélega sjálfsmynd. Í nýrri rannsóknum kemur hins vegar fram að margir gerenda eru sterkir einstaklingar með mikla leiðtogahæfileika sem kunna ekki að beina orku sinni í réttan farveg.

„Við verðum að reyna að skilja gerendur betur. Ef við ætlum að stoppa einelti þá þurfum við að ræða þetta og rannsaka þótt það sé kannski viðkvæmt og erfitt. Ég vona að fólk taki vel á móti mér þegar ég leita eftir viðmælendum.“

Vanda segir það versta sem foreldrar gerenda gera þegar hringt er í þá frá skólanum og talað um að barnið þeirra hafi lagt í einelti að loka eyrunum fyrir því.

„Ef maður gerir ekki eitthvað í málunum heldur hegðunin áfram og getur undið upp á sig. Gerendur mega ekki komast upp með þessa hegðun,“ segir Vanda. „Ákveðinn hluti gerenda heldur áfram andfélagslegri hegðun fram á unglings- og fullorðinsár og lendir stundum í vandræðum vegna þess. Því ráðlegg ég foreldrum sem fá svona símtal frá skólanum að segja: Takk fyrir að hringja í mig!“

Taka þarf á einelti strax í leikskóla að sögn Vöndu. „Árásargjörn hegðun kemur oft fram strax í leikskóla og leikskólakennarar eiga gott með að koma auga á slíka hegðun. Þar væri strax hægt að reyna að finna betri farveg fyrir hegðun barnsins og hjálpa því að komast út úr erfiðum samskiptum,“ segir Vanda sem heldur fyrirlestur um væntanlega rannsókn sína í Háskóla Íslands í dag.