Fréttaskýring: Börnin hvött til að segja frá

Hvernig er opinberum forvörnum við kynferðisofbeldi gegn börnum háttað?

Í nýútkominni skýrslu Unicef um stöðu barna á Íslandi var orðum vikið að kynferðisofbeldi gegn börnum. Í skýrslunni segir meðal annars að í þessum málaflokki sé ekkert formlegt forvarnastarf skipulagt af opinberum aðilum, heldur sé það á forræði ýmissa félagasamtaka. Blátt áfram og Stígamót eru sérstaklega nefnd í því tilliti.

Margrét Héðinsdóttir, hjúkrunarfræðingur á Þróunarstofu Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins, segir það hins vegar ekki rétt. Öll börn í 6. bekk grunnskóla fái kynþroskafræðslu og heilsugæslan hafi um árabil staðið fyrir fræðslu fyrir foreldra fjögurra ára barna um kynferðislegt ofbeldi.

„Nú erum við einnig að vinna að því að efla þessa fræðslu og stefnum að því að ljúka því starfi næsta vetur,“ bætir Margrét við.

Heilsugæslan hóf í janúar síðastliðnum forvarnarverkefnið Líkaminn minn, fyrir nemendur í fyrsta bekk grunnskóla landsins.

„Tilgangur fræðslunnar er að upplýsa börnin um ofbeldi og hvetja þau til að segja frá, en það er ekki okkar hlutverk að gerast meðferðaraðilar eða yfirheyra börnin um einstök mál,“ segir Margrét.

Fræðslan fer fram með þeim hætti að tveir hjúkrunarfræðingar vinna með fimm til sjö börnum í einu.

„Við skoðum saman bókina Þetta er líkaminn minn, sem öll fjögurra ára börn fá frá Barnaheillum, og lesum svo dæmisögu. Þar nota börnin sértilbúna púða til að tjá ákveðanar tilfinningar sem koma fram í sögunni.“

Lykilmarkmið með verkefninu er að gera börnunum ljóst að þau eigi sinn líkama sjálf og misnotkun sé alltaf röng og ekki þeirra sök. Þau megi segja nei og eigi að segja frá ef þau verða fyrir óþægilegri reynslu.

Verkefnið á sér átta ára forsögu og segir Margrét að það hafi mælst afar vel fyrir jafnt hjá fagfólki sem foreldrum og börnum. Alls hafi nú 120 skólahjúkrunarfræðingar frá skólum um allt land sótt námskeið hjá heilsugæslunni vegna þess.

„Við höfum fengið afar góðar móttökur og erum mjög spennt fyrir framhaldinu. Ég veit meðal annars til þess að í mörgum skólum hafa hjúkrunarfræðingar farið með efnið í yngstu þrjá bekki grunnskóla. Svo hef ég líka fengið fyrirspurnir um hvort hægt sé að nota efnið í leikskólum. Þannig að fólk sér tvímælalaust kosti efnisins.“

Margrét segist viss um að verkefnið Líkaminn minn verði héðan í frá að föstum liði í heilbrigðisfræðslu í öllum bekkjum grunnskóla.thorgils@frettabladid.is