Fórnarlambið í mansalsmálinu með Stokkhólmsheilkenni

„Ég hefði persónulega viljað sjá þyngri dóma," segir Alda Hrönn Jóhannsdóttir, staðgengill lögreglustjórans á Suðurnesjum, um refsidóma í mansalsmálinu svokallaða þar sem fimm Litháar voru dæmdir fyrir mansal. Einn mannanna fékk fimm ára fangelsisdóm en hinir fjórir fengu fjögurra ára dóm hver.

Alda var einn framsögumanna á málfundi Orators, félags laganema við Háskóla Íslands, í dag. Að loknum framsöguerindum spurði einn fundargesta hvort réttlætinu hefði verið fullnægt í málinu og sagði Alda að henni fyndist að mennirnir hefðu átt að fá hámarksrefsingu sem er átta ára fangelsi.

Stúlkan komin í öruggt skjól

Fórnarlambið í málinu, nítján ára stúlka frá Litháen, trylltist í flugvélinni á leið hingað til lands og varð það til þess að lögreglan skarst í leikinn. Blaðamaður Vísis var á málfundinum og spurði Öldu um afdrif stúlkunnar. „Hun er komin í öruggt skjól. Það er það eina sem ég get sagt," sagði Alda.

Vildi taka næstu lest

Alda segir það afar dýrmæta reynslu að hafa komið að rannsókn mansalsmálsins.

Oft er erfitt að bera kennsl á fórnarlömb mansals en lögreglan hefur fengið mikla fræðslu sem á að auðvelda henni slíkt. Umrædd stúlka var afar hrædd þegar lögreglan nálgaðist hana fyrst og var mjög illa áttuð. „Hún spurði hvort hún gæti ekki bara farið með lest til Litháen," segir Alda en ljóst var að stúlkan hafði ekki hugmynd um til hvaða lands hún var komin.

Nöturlegar aðstæður

Ennfremur var hún lengi vel ekki fús til samstarfs eins og gjarnan er títt með fórnarlömb mansals. „Hún var að mínu mati haldin svolitlu Stokkhólmsheilkenni, sérstaklega varðandi þá sem beittu hana þessu mansali erlendis," segir Alda. Stúlkan hafði búið við afar nöturlegar aðstæður í heimalandinu og var mjög háð mönnunum sem seldu hana í kynlífsþrælkun til Íslands. „Þeir voru samt góðir í hennar huga," sagði Alda. Þegar stúlkan fór að bera meira traust til lögreglunnar varð hún samstarfsþýðari.

Lögreglan hefur fjölþætt úrræði til að rannsaka mansalsmál og meðal þess sem beitt var í þessu máli voru símahleranir, húsleitir og fengnar upplýsingar um bankagögn.

Torveldar rannsókn lögreglu

Alda gagnrýnir þó að vegna þess að refsiramminn í mansalsmálum er aðeins átta ár er ekki hægt að krefjast þess að grunaðir verði settir í einangrun lengur en 4 vikur. Til að hægt sé að krefjast lengri dvalar í einangrum þarf refsing við brota að vera minnst tíu ár. Átta ára hámarkið í mansalsmálum setur lögreglunni því ákveðnar skorður við rannsókn mála.

Varðhaldsfangar komast í síma

Að mati Öldu er einnig umhugsunarvert hversu erfitt er að tálma samskipti fanga sem eru í varðhaldi. „Þó að það sé símabann og samskiptabann þá heldur það ekki. Það er eitt opið rými og eitt einangrunarrými. Þeir komast samt í síma og hafa samskipti við aðra fanga," segir hún um aðbúnaðinn í fangelsinu.