Fjármálaeftirlitið óttaðist hrun af völdum tilmæla Samtaka lánþega

Hættuástand hefði getað skapast í kjölfar yfirlýsingar Samtaka lánþega þar sem innistæðueigendur voru hvattir til að hætta að greiða af gengistryggðum lánum. Þetta kemur fram í svari Fjármálaeftirlitsins til Umboðsmanns Alþingis vegna tilmæla eftirlitisins um hvernig fjármálafyrirtæki ættu að bregðast við gengislánunum svokölluðu.

Fjármálaeftirlitið og Seðlabanki Íslands gáfu út tilmæli sín þann 30. júní síðastliðinn. Þar var þeim tilmælum beint til fjármálafyrirtækja að fylgja vöxtum seðlabankans í stað þess að reikna úr lánin út frá samningsvöxtum. Vextir seðlabankans eru 8,25 prósent.

Milli þess sem dómur Hæstaréttar, þar sem samningsákvæði um gengistryggingu í bílalánssamningi var úrskurðað ólögmætt, féll og tilmæli Seðlabankans og FME komu fram, ríkti mikil óvissa. Meðal annars sendu Samtök lánþega frá sér tilkynningu þar sem lántakendur voru hvattir til að hætta að greiða af þeim lánum sem gætu talist gengistryggð.

„Í millitíðinni höfðu Samtök lánþega annars vegar hvatt innstæðueigendur til þess að taka innstæður sínar úr bönkum, sbr. yfirlýsingu samtakanna 23. júní sl., og hins vegar hvatt lántakendur til þess að hætta að greiða af þeim lánum sínum sem gætu talist gengistryggð, sbr. yfirlýsingu samtakanna 26. júní sl."

Vegna þessara yfirlýsinga segir Fjármálaeftirlitið að nauðsynlegt hafi verið að grípa í taumana:

„Að framangreindu virtu var orðið ljóst að hættuástand hafði skapast á íslenskum fjármálamarkaði sem til þess var fallið að tefla fjármálastöðugleika í tvísýnu. Fall eins fjármálafyrirtækis getur haft keðjuverkandi áhrif og leitt til hruns."