Ófyrirsjáanleg verðbólga valdi forsendubresti

Talsmaður neytenda segir að ef ófyrirsjáanleg verðbólga veldur forsendubresti gagnvart verktaka, þá gildi hið sama gagnvart neytendum. Héraðsdómur Reykjaness hefur dæmt að mögulegt sé að víkja samningi verktaka til hliðar vegna efnahagshrunsins.

Íslenskir aðalverktakar höfðu gert verksamning við Eignarhaldsfélagið Fasteign um byggingu sundlauga, potta og annarra mannvirkja tengdum íþróttamiðstöð Álftaness. Þegar verkið var boðið út undir lok árs 2007 var útboðslýsingin á þann veg að engar verðbætur yrðu greiddar á samningstímanum, en tilboð Íslenskra aðalverktaka byggði á verðbólguspá sem þá lá fyrir og öðrum forsendum um aðstæður í efnahagslífinu.

Fljótlega eftir að tilboðið var gert tók verðbólga hins vegar að aukast mikið, krónan féll og að lokum hrundi bankakerfið og gjaldeyrishöft voru sett á með miklum kostnaðarauka fyrir verktakann. Því stefndi verktakinn Fasteign vegna brostinna forsenda fyrir Héraðsdóm Reykjaness, en fyrir dómi hélt verktakinn því fram að engin leið hefði verið að sjá þessa atburði fyrir. Hann fór fram á að félagið greiddi sér verðbætur, ellegar myndu Íslenskir aðalverktakar tapa á annað hundrað milljónum á verkinu. Í stuttu máli féllst dómurinn á þessi rök þar sem forsenda samningsins hafi verið stöðugt verðlag og dæmdi Fasteignafélagið til að greiða verktakanum rúmar 110 milljónir í verðbætur.

Eigi einnig við um neytendur

Gísli Tryggvason, talsmaður neytenda, segir dóminn merkilegan, en hann hefur haldið því fram að forsendubrestur hefði orðið vegna verðtryggða lána og gengistryggða.

„Þarna er verið að tala um það og staðfesta gagnvart verktaka að hrunið feli í sér forsendubrest og verðbólga umfram verðbólguspá, eða verðbólgumarkmið sem er 4%, feli í sér forsendubrest. Ef að þetta á við gagnvart verktökum þá á þetta ekki síður við gagnvart neytendum sem standa auðvitað höllum fætum. Dómurinn tekur sérstaklega fram að samningsaðilar í þessu verktakamáli hafi verið sérfræðingar og vanir samningsgerð," segir Gísli.

Gísli segir að ef stjórnvöld finni ekki heildstæða lausn á neytendalánum ýti dómurinn undir frekari málaferli og óvissu. Dómurinn staðfesti að neytendur hafi ekki mátt búast við jafnmikilli verðbólgu og raun ber vitni. Hún leiði til forsendubrests svo víkja megi samningum til hliðar.