Stærstur hluti skulda þjóðarbúsins hjá fjármálastofnunum

Stærstur hluti skulda þjóðarbúsins eru skuldir fjármálastofnana sem fengið hafa frelsi til þess að athafna sig, sagði Geir H. Haarde forsætisráðherra í utandagskrárumræðu um stöðu efnahags-, atvinnu- og kjaramála á Alþingi í dag.

Það var Steingrímur J. Sigfússon, formaður Vinstri - grænna, sem var upphafsmaður umræðunnar og gagnrýndi ríkisstjórnina harðlega fyrir aðgerðarleysi í efnahagsmálum. Benti hann á að mikil þensla hefði verið hér á landi undanfarin ár og að hún hefði einkennst af erlendri lántöku til neyslu. Skuldir hefðu hlaðist upp og Íslendingar hefðu ekki átt fyrir fjórðu hverri krónu sem þeir hefðu eytt.

Aðeins Seðlabankinn hefði reynt að halda aftur af verðbólgu í landinu og keyrt vexti upp en vandinn sem menn stæðu frammi fyrir nú væri að mestu leyti heimatilbúinn. Stjórnvöld hefðu efnt stórveislu undir nafninu góðæri og flottræfilsháttur og bruðl hefði komist í tísku. Spurði Steingrímur hvar gagnrýnin fjölmiðlun og hugsandi fræðimenn hefðu verið á meðan á þessu stóð og spurði hvort enginn skammaðist sín núna fyrir að hafa fagnað samsærinu um góðærið mikla.

Steingrímur benti á að á árunum 2004-2007 hefðu hreinar skuldir þjóðarbúsins af vegri landsframleiðslu farið úr 100 prósentum í 220 prósn. Á valdatíma sjálfstæðismanna frá árinu 1991 hefði erlendar skuldir þjóðarbúsins farið úr þriðjungi af landsframleiðslu í það að vera rúmlega tvöföld landsframleiðsla. Það væri öll snilldin í efnahagsstjórninni.

Þá sagði Steingrímur fyrrverandi og núverandi ríkisstjórnir ekki vilja taka á vandanum en stjórnvöldum dytti helst í hug að fara í ímyndarherferð eftir árangurslausan fund með forsvarsmönnum fjármálalífsins á dögunum. „Það mætti kannski nota bjórauglýsinguna Ísland - best í heimi," sagði Steingrímur.

Geir H. Haarde forsætisráðherra sagði ræðu Steingríms mikinn reiðilestur. Sagðist Geir hafa heyrt hann nánast allan þann tíma sem hann hefði verið á þingi, í 21 ár. Benti Geir á að þegar boðað hefði verið til utandagskrárumræðunnar hefði verið ósamið á almennum vinnumarkaði. Steinrímur hefði ekki vikið einu orði að kjaramálunum enda búið að semja og atbeini ríkisstjórnarinnar lægi fyrir.

Stöðugleiki í efnahagsmálum meginmarkmið ríkisstjórnarinnar

Um skuldir þjóðarbúsins sagði Geir að þær væru að stærstum hluta skuldir fjármálastofnana sem fengið hefðu frelsi til að athafna sig. Þær hefðu tekið lán í útlöndum og endurlánað hér eða erlendis. Þá minnti Geir á yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar í tengslum við kjarasamninga á dögunum en þar hefði komið fram stöðugleiki í efnhagsmálum væri meginmarkmið ríkisstjórnarinnar. Það yrði að skapa skilyrði fyrir vaxtalækkun og hóflegar launahækkanir hefðu verið niðurstaða samninganna.

Þá benti Geir á að það væri að hægjast um í efnahagslífinu þótt vissulega bærust tíðndi af hækkandi olíuverði og matvælaverði. Eftir þann kúf sem fram undan væri í verðlagsmálum teldu menn að verðbólgan myndi lækka. Forsætisráðherra sagði áfram óvissu á alþjóðlegum fjármálamörkuðum sem myndi smitast hingað en það tengdist skorti á lánsfé. Sá vandi einskorðaðist ekki við Ísland heldur hefðu hlutabréf lækkað um allan heim.