Þúsund og einn, þúsund og tveir, þúsund og þrír

Að ná ekki að stöðva bifreið í þéttri umferð og lenda aftan á annarri fyrir framan í röðinni eða á gatnamótum er eitt alvarlegasta meinið í umferðinni á höfuðborgarsvæðinu. Allt of margir sem fara af stað út í umferðina að morgni dags sitja uppi með það að kvöldi að hafa lent í aftanákeyrslu. Hafa jafnvel skaðað sjálfa sig og aðra og valdið verulegu eignatjóni.

Aftanákeyrslur eru margar, árið 2006 urðu t.d. 3.400 aftanákeyrslur, þar af rúmlega 2.900 á höfuðborgarsvæðinu. Í þessum árekstrum skemmdust rúmlega 7.000 bifreiðar og margir ökumenn og farþegar slösuðust.

Samkvæmt útreikningum má gera ráð fyrir því að kostnaður vegna tjóna þar sem ekið er aftan á annað ökutæki í umferðinni á höfuðborgarsvæðinu hafi numið 2.779 milljónum árið 2006. Meðaltjónakostnaður í hverju tjóni er u.þ.b. 770.000 krónur. Mörg tjón eru minniháttar en þegar harðar aftanákeyrslur verða fylgja þeim alvarleg líkamstjón.

Flest verða þessi tjón vegna þess að ökumenn gæta þess ekki að hafa nægjanlegt bil í næsta bíl fyrir framan og jafnframt gæta þeir ekki ávallt að því sem er fram undan og gera sér ekki grein fyrir því að hægt gæti á umferð.

Í umferðarlögum eru ákvæði um það að ökumaður eigi að geta stöðvað á þeim hluta vegar sem fram undan er og áður en kemur að hindrun. Í 36. grein umferðarlaganna eru síðan taldar upp helstu aðstæður þar sem ökumenn þurfa að gæta sérstaklega að hraða vegna umferðaröryggis.

Fylgi menn ekki þeim reglum sem þar er lýst er mikil hætta á því að þeir nái ekki að stöðva og aki aftan á aðra bifreið sem er skyndilega stöðvuð. Eins og umferðarþunginn er á höfuðborgarsvæðinu verður stöðugt að gera ráð fyrir því að umferðin stöðvist, sérstaklega á stofnbrautum þar sem umferð er mjög mikil og henni stýrt með umferðarljósum.

Gott viðmið fyrir ökumenn er að nota „þriggja sekúndna regluna“ til að tryggja hæfilega fjarlægð milli ökutækja. Þessa aðferð lærðum við flest er við tókum ökupróf en í ljósi reynslunnar þá má alveg rifja hana upp: Hún er þannig að þegar ökutæki sem á undan fer er ekið framhjá kennileiti, t.d. ljósastaur, þá telur ökumaðurinn sem á eftir ekur upp að þremur en bætir orðinu „þúsund“ fyrir framan og setur orðið „og“ þar á milli. Hann telur þannig: Þúsund og 1 þúsund og 2, þúsund og 3.

Ef ekið er framhjá kennileitinu áður er komið er að því að telja „þúsund og 3“ þá er vegalengdin milli ökutækjanna of lítil og hætta á aftanákeyrslu veruleg.

Ef allir færu eftir þessari reglu má reikna með að þjóðfélagið sparaði stórar fjárhæðir í óþarfa tjónum en rétt er að nefna það að kostnaður þjóðfélagsins vegna umferðarslysa er áætlaður á bilinu 22 til 30 milljarðar króna á ári. Kostnaður sem verður til vegna þess að vegfarendur gera mistök í umferðinni.

Koma mætti í veg fyrir líkamstjón, óbætanlegar þjáningar og sorg ef allir legðust á eitt við að fara eftir settum reglum og einbeittu sér aðeins að því að aka bifreiðinni í stað þess að vera með hugann annars staðar þegar verið er að aka vélknúnu ökutæki.

Höfundur er deildarstjóri bifreiðatjóns hjá Sjóvá.