Skoðun

Er smá Insta á skóla­tíma best?

Mikil umræða hefur verið um símanotkun grunnskólabarna víða um heim. Umræðan snýst að einhverji leyti um samfélagsmiðla sem eru hannaðir þannig að flestir verða mjög háðir þeim.

Þegar sölu­maður á­fengis fræðir okkur um lýðheilsu

Það er eðlilegt í lýðræðissamfélagi að fólk hafi ólíkar skoðanir og get skipst á þeim. Það er hinsvegar ekki eðlilegt að gera upp fólki einhverja heimasmíðaða heimssýn sem það hefur aldrei sagst aðhyllast.

Borgarlínuþrengingar

Undirritaðir hafa rannsakað arðsemi einstakra framkvæmda í samgöngusáttmála höfuðborgarsvæðisins og áhrif þeirra á umferðartafir. Rannsóknin er á vegum Rannsóknarmiðstöðvar um samfélags- og efnahagsmál (RSE) og samtakanna Samgöngur fyrir alla (SFA) og nær einnig til valkosta við Borgarlínuna og mögulegra viðbótarframkvæmda í vegakerfi höfuðborgarsvæðisins.

Lagareldi til fram­tíðar – á­byrgur rammi fyrir at­vinnu­líf, um­hverfi og sam­fé­lög

Lagafrumvarp um lagareldi, sem nú er til umfjöllunar, markar tímamót. Þar er í fyrsta sinn lögð fram heildstæð löggjöf um eina af mikilvægustu atvinnugreinum landsins, með skýrari ramma, auknum fyrirsjáanleika og skýrum kröfum um umhverfisvernd, vöktun og ábyrgð.

Norska konung­dæmið

Eftir áratuga búsetu í Noregi tel ég mig vera komin nær kjarna norsks samfélags, á sama tíma og ég hef fjarlægst íslenskt. Það er ákveðin tilhneiging til að telja að ég viti allt um Ísland sem er í fjarlægð, en lítið um Noreg þar sem ég bý. Þessi tilhneiging er bæði áberandi í Noregi og á Íslandi.

Vanga­veltur um „fólkið sem hvarf“

Ég hef nýlega lokið við að lesa bók Vals Gunnarssonar um endalok samfélags Íslendinga á Grænlandi, en það mál kom upp seint á 15. öldinni , og hafði þá búsetan staðið lengi þar, allavega 4 til 5 hundruð ár. Bókin er mjög athyglisverð.

Karl­menn sem ógna landi og þjóð

Frumvarpið um lagareldi er kynnt sem tæknilegt regluverk. Í reynd er það kvótakerfi í dulargervi. Orðið kvóti er forðast, en niðurstaðan er sú sama: varanleg og verðmæt réttindi til afnota af sameiginlegum auðlindum eru veitt fáum stórum aðilum — þeim sem þegar hafa fjármagn, innviði og greiðan aðgang að stjórnvöldum.

Að verða læs fyrir lífið

Að undanförnu hefur verið hávær umræða um hvernig bregðast eigi við hnignandi lesskilningi meðal íslenskra grunnskólanema. Þessi umræða hefur beinst einhliða að lestrarkennslu á yngsta stigi grunnskóla en skilað að mestu leyti auðu varðandi kennslu á miðstigi og unglingastigi.

Grunnþjónusta fyrst og svo allt hitt……er flotgufa for­gangs­mál?

Reykjavík er höfuðborgin okkar. Það er ágætt að rifja það upp öðru hverju, svona rétt áður en við ræðum um grunnatriði eins og að fólk komist óbrotið á milli staða, börn fái þjónustu, íbúar komist í og úr vinnu án tafa í umferð vegna þrengingar gatna.

Jafn­rétti er ekki „aukaverkefni“

Sumum finnst að jafnrétti sé „alveg að koma“ hér á Íslandi, og kannski ekki furða. Við höfum jafnréttislög, jafnréttisáætlanir, og jafnréttisnefndir. Samt heyrum við – aftur og aftur – sögur af fólki sem upplifir útilokun, vantrú á kerfinu, óöryggi eða einfaldlega að rödd þeirra fái ekki sama vægi og raddir annarra.

Sam­göngur þurfa jafn­vægi, ekki skot­grafir

Umræða um samgöngur á höfuðborgarsvæðinu hefur á köflum þróast í skotgrafir þar sem einkabíll og almenningssamgöngur eru sett fram sem andstæður. Slík nálgun er hvorki skynsöm né til hagsbóta fyrir samfélagið. Samgöngukerfi nútímaborgar þarf að byggja á samspili ólíkra ferðamáta, ekki útilokun.

U-beygja í öldrunar­þjónustu er ekki lausn

Mikil og réttmæt umræða hefur skapast undanfarið um alvarlega stöðu á Landspítalanum. Þar liggja aldraðir einstaklingar inni, ekki vegna þess að þeir þurfi áfram bráðaþjónustu, heldur vegna þess að þeir geta ekki farið heim til sín og bíða því eftir lausu hjúkrunarrými.

Hve­nær er komið nóg?

Evrópu­sam­bandið og öryggi Ís­lendinga

Nýleg skoðanakönnun bendir til þess að um fjórir af hverjum tíu Íslendingum telji að það geti verið góður kostur að gera Íslendinga að þegnum í Evrópusambandinu. Það er áhyggjuefni.

Reykjanesundrið

Þegar ég var í barnaskóla á sjöunda áratug síðustu aldar vorum við bekkjarsystkinin samstilltur hópur. Þá voru engar greiningar, engar einstaklingsáætlanir og engir utanaðkomandi sérfræðingar.

Ein­faldar leiðir til að efla hluta­bréfa­markaðinn

Síðasta áratug síðustu aldar og á fyrstu árum þessarar aldar var almenningi veittur árlegur skattaafsláttur vegna kaupa á skráðum hlutabréfum á íslenska markaðnum. Tilgangurinn með afslættinum var fyrst og fremst að efla hinn unga íslenska hlutabréfamarkað og auka þátttöku almennings á honum meðan hann var að komast á legg. Afslátturinn var afnuminn árið 2002 þrátt fyrir augljósan hvata, en þá var áhersla innan OECD-ríkja að einfalda skattkerfi og leitast við að draga úr ívilnunum en á móti að lækka skatta almennt.

Erum við komin þangað að fyrir­tækin hugsa um börnin okkar?

Eins og flestum er kunnugt um eru borgarstjórnakosningar á næsta leiti og þá fara allir flokkar á fullt að gefa loforð sem að ekki er hægt að efna þegar á hólminn er komið. Síðast þegar við vissum þá átti það að vera val foreldra hvort að þau myndu setja barnið sitt á leikskóla eða til dagforeldra.

Viljum við flókið kerfi milli­liða eða ein­faldari leið að grunn­þjónustu?

Það er jákvætt að ríkið setji meira fjármagn í almenningssamgöngur á höfuðborgarsvæðinu og ætli sér að koma meira að rekstrinum með tilkomu nýs félags um almenningssamgöngur. Það sem hins vegar vekur áhyggjur er áherslan á aukna útvistun, sem vagnstjórar hafa ítrekað gagnrýnt í gegnum tíðina.

Börnunum verður að bjarga

Vegferð mannsins í gegnum lífið gengur sjaldan áfallalaust fyrir sig. Margir verða fyrir heilsubresti líkamlegum og/eða andlegum.Þá er gott að geta reitt sig á góða og skilvirka heilbrigðisþjónustu.

Frá læknamistökum til kerfisbaráttu - tryggingar­fé­lag vill að ríkið borgi fyrst

Það er grimmur veruleiki að verða fyrir heilsutjóni vegna læknamistaka. En þegar sá aðili sem á að bæta tjónið – tryggingafélag læknisins, neitar að axla ábyrgð og sendir tjónþolann í hringi í kerfinu eykur það byrði tjónþolans enn frekar.

Góðan daginn-dagurinn

Félagsfærni barna fer dvínandi, líkt og hjá fullorðnu fólki þökk sé tæknirisunum. Birtingarmyndin er aukinn kvíði, depurð, einmanaleiki, óttinn við að taka frumkvæði og eiga samskipti. T.d. kýs margt fólk ferkar að senda texta- eða hljóðskilaboð í stað beinna samtala þar sem svör má íhuga, í stað þess að þurfa að bregðast við í rauntíma.

Þegar enginn lætur vita - ofbeiting laga og kerfisblinda

Þegar netsvik eru annars vegar er einn viðkvæmasti hópurinn eldra fólk og einstaklingar sem þarfnast umönnunar. Tölfræðin sýnir að einstaklingar 65 ára og eldri verða fyrir mun hærra meðaltjóni í slíkum svikum en aðrir aldurshópar, oft tvö- til þrefalt hærra, þar sem slíkar svikagreiðslur eru oft óafturkræfar.

Innleiðing gervi­greindar snýst ekki um tækni, heldur stjórnun

Stærsta hindrunin í vegi fyrir innleiðingu gervigreindar í íslenskum fyrirtækjum er ekki skortur á tækni eða dýr hugbúnaðarleyfi. Hún er óttinn. Óttinn við að gera vitleysu, óttinn við að verða opinberlega „afhjúpaður“ fyrir að nota gervigreind á klaufalegan hátt og óttinn við hið óþekkta.

Má bjóða þér meiri for­ræðis­hyggju, Lára?

Þegar rökþrot blasa við er stutt í skáldskapinn og yfirlætið. Nýjasta útspil tveggja lækna í baráttu þeirra fyrir ríkiseinokun er með eindæmum pínlegt dæmi um slíkt. Í grein hér á Vísi er gripið til örþrifaráða með því að spyrja í yfirlætisfullum tón:

Var ein­hver stunginn? – Nýjasti fasti liðurinn í boði ráðaleysis

Við Íslendingar elskum okkar hefðir. Við vitum að föstudagskvöld þýða létt hjal og spaug í sjónvarpssal. En á síðustu árum hefur nýr og óhugnanlegur fastur liður bæst við í daglega fréttatíma, sérstaklega um helgar:

Húsnæði-byggingarfélag RVK.

Húsnæðiskreppan í Reykjavík er ekki tilviljun.

Stöndum vörð um gildi okkar og hug­sjónir

Nýju lífi hefur verið blásið í glæður umræðna um Evrópusambandsaðild Íslands. Á fáeinum misserum hafa skeð atburðir á hinu alþjóðlega sviði sem sem áður þóttu óhugsandi. Sumir svo mjög að hriktir í stoðum þeirrar heimsmyndar sem leit ljós í kjölfar heimstyrjaldarinnar síðari.

Ég þoli ekki bull og vit­leysu

Mig langar að byrja á því að hrósa leikskólastjórum hjá Reykjavíkurborg fyrir að stíga fram og orða þann vanda sem leikskólastigið stendur frammi fyrir. Takk fyrir að orða og benda á aðgerðarleysið sem þið standið frammi fyrir.

At­huga­semdir við grein heil­brigðis­ráð­herra

Alma Möller heilbrigðisráðherra birti grein á Vísi þar sem koma fram ýmsar áhugaverðar fullyrðingar um skjá- og samfélagsmiðlanotkun. Alma segir: „Við stöndum frammi fyrir fjölda áskorana er varða lýðheilsu barna og ungmenna. Þar má nefna skjá- og samfélagsmiðlanotkun, of litla hreyfingu og frjálsan leik, gjörunnar matvörur og óhollt mataræði, notkun orkudrykkja, nýjar nikótínvörur og aukið aðgengi að áfengi og vímuefnum.

Hin göfuga mis­munun

„Þessi samningur kemur til með að færa okkur ósjálfstæði, atvinnuleysi, fátækt og auðnuleysi.” Þessi spámannlegu orð komu frá einum góðum Framsóknarþingmanni í janúar árið 1993 þegar hann talaði á Alþingi gegn samþykkt EES-samningsins.