Umfjöllun Dana magnar verðbólgu

Hagdeild ASÍ telur að mikið ójafnvægi ríki í efnahagslífi á Íslandi, gengissveiflur séu miklar, viðskiptahalli í sögulegu hámarki, einkaneyslan mikil og fjárfestingar miklar. Launafólk líði fyrir mistök í hagstjórn sem byggi eingöngu á peningamálastefnu Seðlabankans. Hún leiði til of hárra vaxta, of sterkrar krónu og mikillar verðbólgu.

Í vorskýrslu Hagdeildar ASÍ 2006 kemur fram að framvinda efnahagsmála ráðist af trúverðugleika hagstjórnarinnar á næstunni. Verðbólga verði líklega yfir verðbólgumarkmiði Seðlabankans en hægi á vexti einkaneyslunnar. Aukin verðbólga, veiking krónu og skuldir heimilanna dragi úr kaupgetu almennings.

Vilhjálmur Egilsson, fram­kvæmda­stjóri Samtaka atvinnu­lífsins, segir að verðbólguspá ASÍ sé ein af mörgum spám sem sýni allt of háa verðbólgu.

"Spárnar eru ekki vitlausar en verðbólgutölurnar eru ekki ásættanlegar. Verðbólgan veldur tjóni hjá fyrirtækjum og heimilum," segir hann.

"Fjárhagslegar ákvarðanir fyrirtækja verða ómarkvissar, reksturinn óhagkvæmari og fyrirtækin ná ekki sama árangri og annars væri. Þegar verðbólgan vex með þessum hætti bitnar fjármagnstekjuskatturinn harðar á fólki og fyrirtækjum en annars væri. Síðan hækka lánin í takt við verðbólguna og það íþyngir. Verðbólgan gerir rekstur heimil­anna miklu erfiðari," segir hann.

Vilhjálmur telur að brjóta þurfi upp verðbólguvæntingarnar. "Seðlabankinn hefur verið að gera sitt en "Danska árásin" hefur gert baráttu Seðlabankans erfiðari vegna þess að erlendis er ekki sama trú á krónunni og áður. Það getur lagast. Síðan gerir þetta aðhald hjá hinu opinbera enn brýnna."

Vilhjálmur telur að fjárlagagerð fyrir næsta ár skipti miklu máli og gefi til kynna áframhaldandi aðhald á vegum hins opinbera. "Eins tel ég skipta máli hvernig haldið er á málum þessa mánuðina og árin þannig að ekki sé mikið um frávik frá því sem búið er að ákveða og allra síst verið að gefa eftir í launamálum hjá opinberum starfsmönnum beint og óbeint," segir hann.

"Það er mjög mikilvægt að sveitarfélögin komi ekki með reikninginn fyrir innistæðulausum ávisunum til ríkisins heldur sé tekið úr þeirra rekstri," segir hann og telur ekki hægt að lækka verðbólgu með því að hækka laun. "Það hefur aldrei verið hægt."