Verkfall í síðustu 4 skipti

Sjómenn hafa verið rúmlega 90 daga í verkfalli í fjórum síðustu kjaradeilum. Verkföllin hafa þrisvar verið stöðvuð með lagasetningu stjórnvalda. Aðeins einu sinni hafa sjómenn og útvegsmenn samið sín á milli án inngripa stjórnvalda síðasta áratuginn. Báðir deilendur telja verkfallstöðvun koma í veg fyrir að farsæl lausn finnist á kjaraviðræðum þeirra. Þeim hafa verið lagðar línurnar af stjórnvöldum í fimmtu kjaradeilu sinni sem staðið hefur frá áramótum. Árni Mathiesen sjávarútvegsráðherra útilokar lagasetningu á hugsanlegt verkfall. Árni segir sjávarútveg ekki hafa sama vægi fyrir þjóðarbú landsins nú og fyrir þremur árum sem sé ástæða niðurstöðunnar. Þeir verði að leysa deiluna sjálfir. Ekki miðar í samningsátt á fundum deilenda og taka forsvarsmenn Sjómannasambands Íslands orðum sjávarútvegsráðherra með vara. Sævar Gunnarsson, formaður SSÍ, segir sjávarútvegsráðherra kominn í sama far og árið 2001. Hann dragi dilk útvegsmanna. "Þetta eru ný rök sem ég fanga ef hann heldur þeim til streytu," segir Sævar. Hólmgeir Jónsson, framkvæmdastjóri SSÍ, vonar að sjávarútvegsráðherra standi við orð sín. Hann sé brenndur af fyrri loforðum sjávarútvegsráðherra sem hafi sagt það sama í tveimur síðustu deilum og ekki staðið við. "Ef til þess kemur að menn fari í verkfall þá ætla ég að vona að hann standi við þessi orð." Síðasta áratug hafa viðræður sjómanna og útvegsmanna alltaf leitt til verkfalls. Sjómenn hófu verkfall í ársbyrjun 1994 sem hafði staðið í 13 daga þegar lög stjórnvalda stöðvuðu það. Samningar voru lausir tæpu ári síðar og verkfall sjómanna árið 1995 stóð frá 25. maí til 15. júní. Þá náðu deilendur sögulegu samkomulagi sín á milli. Eftir árangurslausar kjaraviðræður árið 1998 efndu sjómenn til verkfalls 3. febrúar. Því var frestað viku síðar af sjómönnum til björgunar loðnuafla sem varð að koma í vinnslu á landi en hófst aftur 15. mars. Það endaði með lagasetningu stjórnvalda þremur vikum síðar. Síðast kom til verkfalls sjómanna fyrir þremur árum. Það hafði aðeins staðið í fjóra daga þegar stjórnvöld frestuðu því til að klára botnfiskvertíð. Hólmgeir Jónsson, framkvæmdastjóri SSÍ, segir að við það hafi tónninn verið gefinn. "Ég skynjaði að við værum á skriði og ég er viss um að það hefði ekki tekið okkur langan tíma að leysa deiluna. Menn voru að fjalla um erfið mál og voru með vísi af því hvernig ætti að leysa þau. Þegar verkfallinu var frestað var sú vinna öll eyðilögð og viðræður fóru ekki aftur af stað," segir Hólmgeir. Við inngripið höfðu útvegsmenn treyst á að sjávarútvegsráðherra sæti ekki aðgerðarlaus í deilunni. Lög voru síðast sett á verkfall sjómanna 16. maí 2001. Sjómenn fá greiddan hlut úr aflaverðmæti skipa. Samkvæmt síðasta kjarasamningi nemur trygging háseta um 127 þúsund krónum á mánuði veiðist lítið sem ekkert. Aflahlutur hvers manns um borð í skipi er misjafn. Í kjaraviðræðum nú vilja sjómenn sjá almenn réttindi sjómanna aukin á við það sem gerist í landi. Friðrik J. Arngrímsson, framkvæmdastjóri LÍÚ, segir launamál sjómanna alls ólík því sem gerist á almennum vinnumarkaði og ekki sé hægt að taka mið af þeim. Kjaraviðræður milli sjómanna og útvegsmanna snúist einfaldlega um það hversu stór skiptahlutur þeirra eigi að vera. Hólmgeir segir rangt að almennar launakröfur eigi ekki við þó að sjómenn séu á hlutaskiptakerfi. Útvegsmenn setja hins vegar kröfur um að kjör sjómanna taki mið að tækninýjungum í greininni og breyttra þarfa markaða. Þegar ný skip bætist við flotann aukist líkurnar á tekjuaukningu sjómanna. Hólmgeir segir Sjómannasambandið hafa tekið undir þau sjónarmið "Því miður höfum við tekið undir ákveðin sjónarmið í því og það virðast birtast ný í staðinn. Þeir bæta í eftir því sem þörf krefur en það er engin breyting. Við stöndum í nákvæmlega sömu sporum og þegar við byrjuðum kjaraviðræðurnar um áramót." Engin ákvörðun hafi verið tekin um verkfallsaðgerðir að sinni, segir Hólmgeir. Síðast hafi liðið ár. "Við vonumst til þess að menn geti leyst þetta en það er ekkert í farvatninu sem segir að það gerist."