Þrátt fyrir tvöfalt meiri launahækkanir á Íslandi hefur kaupmáttur aukist helmingi minna en í Skandinavíu

Samkomulag launafólks og atvinnurekenda á almennum og opinberum vinnumarkaði hefur vakið töluverða athygli í dag en það er afrakstur vinnu heildarsamtaka á vinnumarkaði. Undir forystu ríkissáttasemjara hefur verið unnið að því undanfarin þrjú ár að innleiða bætt vinnubrögð við gerð kjarasamninga á Íslandi til að tryggja atvinnulífinu stöðugleika og launafólki auknum ávinningi að norrænni fyrirmynd.

Ástæður þess að þessir aðilar eru sammála um að breytinga sé þörf eru meðal annars að þrátt fyrir næstum tvöfalt meiri launahækkanir á Íslandi hefur kaupmáttur aukist helmingi minna en á hinum Norðurlöndunum á síðustu 15 árum. Uppsafnað munar þetta ríflega 14 prósentum í hreinum kaupmætti á þessum árum.

Þá er talið þörf á breytingum vegna þess að verðbólga á Íslandi hefur verið þrefalt meiri en á hinum Norðurlöndunum síðustu 15 árin.

Gengi krónunnar hefur fallið um 50 prósent frá aldamótum en gengi mynta hinna Norðurlandanna haldist nánast óbreytt gagnvart evru.

Þá hafa vextir á Íslandi verið að jafnaði þrefalt hærri en á hinum Norðurlöndunum vegna mikillar verðbólgu og efnahagslegs óstöðugleika.

Felur samkomulagið í sér mörkun sameiginlegra launastefnu til 2018 til að stöðva svokallað höfrungahlaup á vinnumarkaði, stofnað verði Þjóðhagsráð vinnumarkaðar, Seðlabanka og stjórnvalda ásamt því sem stefnt verði að nýju samningalíkani á íslenskum vinnumarkaði.

Nýja samningalíkanið gerir ráð fyrir að svigrúm til launabreytinga verði skilgreint út frá samkeppnisstöðu gagnvart helstu viðskiptalöndum. Fyrirtæki sem framleiða vöru og þjónustu til útflutnings eða í samkeppni við innflutning móta svigrúm til launabreytinga.

Jöfnun lífeyrisréttinda á almennum og opinberum vinnumarkaði.

Opinberum starfsmönnum verður tryggð hlutdeild í launaskrið á almennum vinnumarkaði.

Kjarasamningar miða að því að auka kaupmátt á grundvelli stöðugs gengis.

Aðilar samkomulagsins skuldbinda sig til að ljúka gerð kjarasamninga til ársloka 2018 en að þeim tíma loknum verði nýtt vinnumarkaðslíkan tekið í notkun.

Samkomulagið er afrakstur af vinnu svokallaðs SALEK-hóps en eftirfarandi aðilar skrifuðu undir samkomulagið í Iðnó í dag: Alþýðusamband Íslands, Bandalag starfsmanna ríkis og bæja , Samtök atvinnulífsins, Samband íslenskra sveitarfélaga, Reykjavíkurborg og Samninganefnd ríkisins. Samkomulagið nær til 70% launafólks sem á aðild að stéttarfélögum á Íslandi.