Ísland mannar stöðu hjá NATO vegna Krímskaga

Ísland leggur til fulltrúa í nýja stöðu innan Atlantshafsbandalagsins (NATO) sem er hluti af auknum viðbúnaði bandalagsins vegna innlimunar Rússlands á Krímskaga og stuðnings Rússlands við aðgerðir aðskilnaðarsinna í austurhluta Úkraínu.

Mikil áhersla er lögð á það innan NATO að öll aðildarríkin 28 taki þátt í viðbrögðunum, sem sýna eiga samstöðu bandalagsins. Ekki er búið að tilkynna um það opinberlega hvert hlutverk íslenska fulltrúans verður, en líklegt er að hann muni starfa í höfuðstöðvum NATO í Brussel.

„Þetta er sannarlega einn fyrir alla og allir fyrir einn,“ sagði Anders Fogh Rasmussen, framkvæmdastjóri NATO, á fundi með blaðamönnum við upphaf tveggja daga fundar varnarmálaráðherra NATO, sem hófst í Brussel í gær.

Aðildarríki NATO hafa þegar brugðist við aðgerðum Rússlands með því að stöðva alfarið hernaðarsamstarf við Rússland og auka viðbúnað í aðildarríkjum NATO sem eiga landamæri að Rússlandi, til dæmis Eystrasaltsríkjunum, Póllandi og Rúmeníu.

Rasmussen lagði á það áherslu í gær að aðgerðir Rússlands væru ólöglegar og að aðildarríki NATO viðurkenndu ekki innlimun Krímskaga. Hann sagði hernaðaraðgerðir ekki á dagskrá, heldur yrði reynt að beita diplómatískum leiðum.

Rasmussen sagði Rússa verða að draga enn meira úr viðbúnaði sínum á landamærum Úkraínu, hætta stuðningi við vopnuð „gengi“ í Austur-Úkraínu og standa við alþjóðlegar skuldbindingar landsins ef finna ætti diplómatíska lausn á deilunni.

Á fundi varnarmálaráðherrana, sem stóð fram á kvöld í gær og heldur áfram í dag, á meðal annars að ræða langtímaviðbrögð við innlimun Krímskaga og aðgerðum Rússlands í Austur-Úkraínu.

Ekki er búist við því að teknar verði afdrifaríkar ákvarðanir um framtíðarsamskipti NATO og Rússlands eða tilfærslu á herafla NATO-ríkjanna. Þær ákvarðanir munu væntanlega bíða leiðtogafundar NATO-ríkjanna sem fara mun fram í Wales í Bretlandi í september.

NATO þarf að bregðast við algerlega nýrri stöðu í öryggismálum eftir aðgerðir Rússlands í Úkraínu. „Ógnum við öryggi okkar er að fjölga, og þær eru að verða óútreiknanlegri,“ segir Rasmussen.

Það er ljóst að það kom NATO gersamlega í opna skjöldu þegar Rússland innlimaði Krímskaga með því að beita fyrir sig ómerktum hermönnum og rússneskumælandi íbúum Úkraínu. NATO hafði fram að því talið samstarfið við Rússland á réttri leið.

Leiðtogafundur NATO-ríkjanna í september átti upphaflega að marka tímamót þar sem hernaðaraðgerðum aðildarríkja NATO í Afganistan mun ljúka í lok árs eftir lengstu hernaðaraðgerðir bandalagsins frá upphafi. Nú er ljóst að ástandið í Úkraínu og viðbrögðin við aðgerðum Rússlands verða þar efst á blaði.