Vinnumarkaður ósáttur við hægagang

Verkalýðshreyfingunni þykir vinna við stöðugleikasáttmálann ganga heldur hægt. Hluti þeirra aðgerða sem þegar eiga að hafa litið dagsins ljós er á eftir áætlun. Hinn 1. nóvember á stórum áföngum að vera náð. Samráð hefur aukist og munu aðilar funda á morgun.

Forsætisráðherra undirritaði stöðugleikasáttmála fyrir hönd ríkisstjórnarinnar 25. júní. Viðsemjendur voru fulltrúar nánast allra vinnandi manna í landinu; Alþýðusambands Íslands, Bandalags háskólamanna, Samtaka starfsmanna fjármálafyrirtækja, BSRB og Kennarasambands Íslands, auk Samtaka atvinnulífsins og Sambands íslenskra fjármálafyrirtækja.

Sáttmálinn var tilraun til samstöðu um endurreisn efnahagslífsins og þegar kampakátir fulltrúar skrifuðu undir hann í Þjóðmenningarhúsinu ríkti mikil bjartsýni. Viðræðurnar höfðu þó ekki gengið þrautalaust fyrir sig; fulltrúar ríkisstarfsmanna deildu við hinn almenna vinnumarkað um hvort ætti að setja hámark á niðurskurð hjá hinu opinbera og hvert það ætti að vera. Svo virtist sem ætlaði að slitna upp úr viðræðum, en Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra kallaði samningsaðila á fund í Stjórnarráðinu og þaðan gengu menn sáttir út.

Niðurstaðan varð sú að skattar verði lækkandi hlutfall aðlögunaraðgerðanna eftir yfirstandandi ár. Samtals yrðu þeir ekki hærri en 45 prósent þeirra fyrir árin 2009 til 2011. Það þýðir að niðurskurður hjá hinu opinbera mun nema 55 prósentum.

Metnaðarfull áætlunStöðugleikasáttmálanum er ætlað að vera rammi utan um hvernig atvinnu- og efnahagslíf landsins er endurreist. Hann er í fjórtán liðum og tekur á öllu frá kjarasamningum og skuldsettum heimilum til endurreisnar banka og afnámi gjaldeyrishamla.

Sáttmálinn er ekki bara háleit markmið sett í mikilfenglega frasa líkt og velferðarbrú og skjaldborg um heimilin. Í honum er að finna dagsetningar um hvenær ákveðnum áföngum á að vera náð.

Fyrst er að telja samninga á opinberum vinnumarkaði sem ganga átti frá svo fljótt sem auðið væri að lokinni undirskrift. Það var gert og samið á svipuðum nótum og á almennum vinnumarkaði.

Samið við lífeyrissjóðiTil þess að stuðla að aukinni atvinnu skuldbatt ríkisstjórnin sig til að semja við lífeyrissjóði um að þeir fjármögnuðu stórar framkvæmdir, samkvæmt minnisblaði vegna verklegra framkvæmda frá júní. Í því eru að mestu tiltekin orkutengd verkefni; álver á Bakka, gagnaver á Norður- og Suðurlandi, koltrefjaverksmiðja og fleira.

Stefnt var að því að þessum viðræðum yrði lokið fyrir 1. september, en þeim er ekki lokið enn. Þær töfðust í sumar, en hófust aftur nú í september.

Þá ætlar ríkisstjórnin að greiða götu þegar ákveðinna stórframkvæmda; svo sem vegna álvera í Helguvík og Straumsvík. Þá verði undirbúningsvinnu hraðað vegna áforma er tengjast meðalstórum iðnaðarkostum, svo sem gagnaverum og kísilflöguframleiðslu. Eftir 1. nóvember eiga engar hindranir að vera í veginum af hálfu stjórnvalda hvað þessar framkvæmdir varðar.

Stóri dagurinnSegja má að 1. nóvember verði stóri dagurinn í sögu stöðugleikasáttmálans. Þá á ýmsum verkefnum að vera lokið; eða kappkostað að svo verði. Endurskipulagningu á eignarhaldi bankanna á að vera lokið þá, og leitast á við að aflétta hömlum á nýrri fjárfestingu fyrir þann dag. Raunar átti að leggja fram áætlun fyrir 1. ágúst um hvernig gjaldeyrishömlum verður aflétt.

Aðilar vinnumarkaðarins lögðu á það ríka áherslu að hægt yrði að lækka stýrivexti Seðlabankans. Í sáttmálanum segir að þeir treysti því að með honum skapist forsendur fyrir því að lækka vextina í eins stafs tölu fyrir 1. nóvember. Stýrivextir eru nú 12 prósent og næsti vaxtaákvörðunardagur er á fimmtudaginn.

Skuldsett heimiliÞá var í sáttmálanum sérstaklega kveðið á um að bæta stöðu skuldsettra heimila. Hraða átti vinnu ráðherranefndar og gera tillögur í samráði við aðila vinnumarkaðarins um viðbótarúrræði ef þörf kræfi.

Nefndin er enn að störfum og sumum verkalýðsforkólfum hefur þótt skorta á samráðið. Það horfir þó til bóta. Á miðvikudaginn munu fulltrúar hitta fjóra ráðherra; forsætis-, fjármála-, iðnaðar- og félagsmálaráðherra. Ljóst er að fjárlögin verða þar til umræðu, enda forsenda þeirra aðgerða sem grípa þarf til samkvæmt sáttmálanum.

Ljóst er að ríkisstjórnin hefur haft í nógu að snúast í sumar út af Icesave-málinu. Viðmælendur Fréttablaðsins sýndu því flestir skilning þótt þeir hafi ítrekað að nú þyrfti að halda vel á málum. Stöðugleikasáttmálinn hefði ekki verið puntplagg og skilyrði hans þyrfti að uppfylla.