Kemur vel til greina að endurskoða lögin

Fyllilega kemur til greina að endurskoða kynferðisbrotakafla almennra hegningarlaga, segir Ragna Árnadóttir dómsmálaráðherra, spurð um það sem fram kemur í nýútkominni bók Þórdísar Elvu Þorvaldsdóttur, Á mannamáli, um ofbeldi á Íslandi, og umræðu sem spunnist hefur um efni hennar.

Í bókinni fjallar Þórdís Elva meðal annars um misræmi í viðurlögum við kynferðisbrotum.

Hún tekur dæmi af ímynduðum manni sem eigi þrjár dætur, 14, 15 og 17 ára. Samkvæmt lögum eigi hann mest yfir höfði sér sextán ára fangelsi fyrir að misnota þá yngstu, tólf ára fangelsi fyrir að misnota þá í miðið og átta ára fangelsi fyrir að misnota sautján ára dótturina.

Maðurinn á síðan yfir höfði sér mest sextán ára fangelsi fyrir að nauðga ókunnugri konu, tvöfalt þyngri refsingu en fyrir að misnota elstu dóttur sína.

Nefnt hefur verið að fella öll brot þar sem samræði er haft við börn undir hugtakið nauðgun. „Það er vissulega hægt að velta fyrir sér af hverju svo svívirðilegir verknaðir skuli ekki allir sæta sama refsihámarkinu," segir Ragna.

Hún bendir þó á að sérstök ákvæði um börn í kynferðisbrotakaflanum séu börnunum til verndar, vegna þess að ekki þurfi nauðgun, í skilningi hegningarlaga, til að samræði við barn sé refsivert. Þannig hafi hegningarlög að geyma ýmiss konar brotalýsingar sem væntanlega leiða til þess að unnt sé sakfella fleiri en færri.

Enn fremur bendir Ragna á að ákvæðin um samræði við börn útiloki ekki að sá sem gerist brotlegur við það ákvæði gerist einnig sekur um nauðgun, sé ofbeldi beitt eins og lögin gera ráð fyrir í nauðgun.

Þá hefur einnig vakið athygli hversu langt frá hámarki refsirammans dómar í kynferðisbrotamálum eru jafnan. Ragna segir að í greinargerð með nýjustu lagabreytingunum á kynferðisbrota­kafla hegningarlaga, frá 2007, komi fram að refsimörkin séu höfð rúm, sem þýðir að þau séu í raun mun hærri en dæmdar refsingar eru almennt. „Um það má deila, og spyrja af hverju dómarar nota ekki allan refsirammann þegar hann er til staðar," segir Ragna.

Hún nefnir þó að dómar í kynferðis­brotamálum hafi að undanförnu verið að þyngjast, hvort sem það er vegna þess að brotin verði æ alvarlegri eða að dómstólar séu hægt og bítandi að þyngja refsingarnar samfara aukinni þekkingu á afleiðingum brotanna.

Ragna segist telja að sú umræða sem átt hefur sér stað um kynferðisbrot, ekki síst gegn börnum, undanfarin ár, muni breyta því hvernig litið sé á brotin. Fyllilega komi til greina að taka kynferðisbrotakafla laganna enn á ný til skoðunar, enda hafi Atli Gíslason, þingmaður Vinstri grænna og varaformaður allsherjarnefndar, vakið máls á því.