Innlent

Ó­­eðli­­legt að lög­reglan hafi al­gjör­lega frjálsar hendur í lýðræðisríki

Eiður Þór Árnason skrifar
Aðalsteinn Kjartansson, blaðamaður Stundarinnar.
Aðalsteinn Kjartansson, blaðamaður Stundarinnar. Vísir/Egill

Aðalsteinn Kjartansson, blaðamaður á Stundinni, furðar sig á því að Landsréttur hafi ekki tekið efnislega afstöðu í máli sínu gegn embætti lögreglustjórans á Norðurlandi eystra.

Landsréttur vísaði í dag kæru Aðalsteins frá héraðsdómi Norðurlands eystra sem hafði komist að þeirri niðurstöðu að lögreglunni hafi verið óheimilt að taka skýrslu af honum sem sakborningur. Lögreglustjórinn áfrýjaði þeim dómi til Landsréttar og segir Aðalsteinn að hann hyggist nú fara með málið áfram til Hæstaréttar.

Aðalsteinn var einn fjögurra blaðamanna sem fékk réttarstöðu sakbornings í tengslum við rannsókn lögreglunnar á broti gegn friðhelgi einkalífsins. Málið varðar síma Páls Steingrímssonar, skipstjóra hjá Samherja, en gögn úr síma hans komu við sögu í umfjöllun um svokallaða Skæruliðadeild Samherja. 

Fram hefur komið að blaðamennirnir fjórir séu grunaðir um dreifingu á kynferðislegu efni sem fannst á símanum og brot á friðhelgi. Aðalsteinn kveðst ekki hafa séð umrætt efni og hefur verjandi hans sagt kenningu lögreglu líkjast samsæriskenningu.

„Eftir stendur allt sem kom fram við meðferð málsins í héraðsdómi að lögreglan er að rannaska einhvern glæp sem engar vísbendingar eru um að hafi verið framinn og ekkert tengir mig við. Lögreglan ákveður að gera mig að sakborningi út frá þeim fréttum sem ég hef skrifað og engu öðru. Þessi niðurstaða Landsréttar breytir ekki þeim staðreyndum málsins,“ segir Aðalsteinn í samtali við Vísi.

Óeðlilegt að lögreglan hafi algjörlega frjálsar hendur

Í dómi Landsréttar segir meðal annars að löggjöf um réttindi og skyldur blaðamanna auk ákvæða um vernd heimildarmanna leiði ekki af sér skyldu til að tryggja blaðamönnum vernd gegn rannsókn lögreglu á ætluðum brotum þeirra gegn almennum hegningarlögum við rækslu starfa þeirra eða saksókn fyrir slík brot ef svo ber undir.

Vald dómstóla til að kveða á um lögmæti rannsóknarathafna lögreglu er sagt ná eingöngu til formlegra atriða, en ekki til þess að leggja efnislegt mat við upphaf rannsóknar á atriði sem horfa kunni til sýknu eða refsileysis sakbornings áður en ákæra hefur verið gefin út eða gefa fyrirmæli til lögreglu um að rannsókn skuli hætt af efnislegum ástæðum á þessu stigi. Hið sama eigi við um að taka afstöðu til annarra atriða á þessu stigi máls sem varði blaðamenn sérstaklega og vernd heimildarmanna þeirra.

„Landsréttur fer ekkert efnislega í málið og fer aðallega bara yfir það að hann telji að dómstólar eigi ekki að geta haft neitt að segja um aðgerðir lögreglu,“ segir Aðalsteinn.

„Það er náttúrlega ótrúlega skrítið ef í lýðræðisríki sé það þannig að lögreglan hafi algjörlega frjálsar hendur til að gera fólk að sakborningum og þeir hafi enga möguleika á að láta reyna á lögmæti þess. Það er ótrúlega skrítin staða í þessu samfélagi sem við erum að reyna að reka hér.“

Á ekki von á því að verða boðaður strax

Aðalsteinn hefur þrjá daga til að kæra úrskurðinn til Hæstaréttar og gerir ráð fyrir að lögreglan leyfi þessum fresti að líða áður en hann verður boðaður aftur til yfirheyrslu.

„Ég geri bara ráð fyrir því að lögreglan horfi til þess í staðinn fyrir að rjúka af stað í yfirheyrslur. Hún hefur sjálf sagt að það séu engir rannsóknarhagsmunir sem lögreglan telur knýja á um að þessar yfirheyrslur fari fram strax.“


Tengdar fréttir

Munu kæra ef lögreglan heldur yfirheyrslum til streitu

Ritstjóri Kjarnans á ekki von á að lögreglustjórinn á Norðurlandi eystra muni halda til streitu yfirheyrslum á fjórum blaðamönnum eftir að héraðsdómur kvað upp úr um ólögmæti þess að einn þeirra yrði yfirheyrður með stöðu sakbornings. Hann segist munu kæra ef lögreglan geri slíkt.

Páleyju óheimilt að gera Aðalstein að sakborningi

Héraðsdómur Norðurlands eystra hefur úrskurðað í máli Aðalsteins Kjartanssonar blaðamanns á Stundinni en hann kærði þá ákvörðun lögreglunnar á Norðurlandi eystra að gera hann í sakborningi í máli sem snýr að eitrun og stuldi á síma Páls Steingrímssonar skipstjóra hjá Samherja. Niðurstaða dómarans er að Páleyju Borgþórsdóttur lögreglustjóra hafi verið það óheimilt.



Athugið. Vísir hvetur lesendur til að skiptast á skoðunum. Allar athugasemdir eru á ábyrgð þeirra er þær rita. Lesendur skulu halda sig við málefnalega og hófstillta umræðu og áskilur Vísir sér rétt til að fjarlægja ummæli og/eða umræðu sem fer út fyrir þau mörk. Vísir mun loka á aðgang þeirra sem tjá sig ekki undir eigin nafni eða gerast ítrekað brotlegir við ofangreindar umgengnisreglur.

Fleiri fréttir

Sjá meira


Velkomin á Vísi. Þessi vefur notar vafrakökur. Sjá nánar.