Rannsaka stórauknar líkur á banvænu krabbameini á jarðhitasvæðum

Fimmtíu og þrjú prósent meiri líkur eru á að einstaklingar á jarðhitasvæðum látist úr brjóstakrabbameini. Þetta kemur fram í rannsóknarniðurstöðum doktorsnema í lýðheilsuvísindum þar sem tíðni lífshættulegra krabbameina er rannsökuð á jarðhitasvæðum.

Rannsóknin er hluti af doktorsverkefni Aðalbjargar Kristbjörnsdóttur í lýðheilsuvísindum við Háskóla Íslands en hún fylgir tveimur rannsóknum hennar á heilsufari fólks sem býr á jarðhitasvæðum.

Rannsóknirnar tvær sýndu fram á stóraukna hættu á krabbameini meðal fólks á þessum svæðum, þar á meðal brjósta-, eitla- og blöðruhálskrabbamein.

Ný ferilrannsókn Aðalbjargar einblínir á lífshættuleg krabbamein. Þar rýnir hún í dánarmein fólks yfir tuttugu og átta ára tímabil. Þýðið er þrjú sveitarfélög, Selfoss, Hveragerði, Húsavík, og sex minni sveitir (eða Reykjahreppur, Skútustaðahreppur, Laugardalshreppur, Biskupstungnahreppur, Hrunamannahreppur og Skeiðahreppur.)

Búseta þýðisins er á Suðurlandsundirlendinu og á norðausturlandi á jarðhitasvæðum. Notaðir voru samanburðar hópar á köldum og volgum svæðum. Útsett svæði úr fyrri rannsóknum Aðalbjargar voru notuð og borin saman við köld svæði. Þetta eru niðurstöðurnar:

53% prósent meiri líkur eru á að deyja úr brjóstakrabbameini. Líkurnar eru 74% prósent meiri á að deyja vegna krabbameins í blöðruhálsi. 78% prósent líkur eru á að deyja úr nýrnakrabbameini.

Það sem meira er þá er tvöföld hætta á að deyja úr illkynja eitlafrumukrabbameini, líkur á að deyja vegna inflúensu er þrefaldar og fjörtíu og níu prósent auknar líkur eru að deyja vegna sjálfsvíga.

„Ég tel að það sé ekkert að óttast á þessum svæðum. Þetta eru vísbendingar sem við erum að sjá. Við erum ekkert farin að sjá neitt um hvað er að valda þessu eða hver orsökin eru. Það breytir þó ekki þeirri staðreynd að það er hækkuð tíðni krabbameina og það þarf bara að skoða betur.

Loftmengun á eldfjalla- og jarðhitasvæðum er hnattrænt vandamál og hefur áhrif á milljónir einstaklinga. Hér á Íslandi búa tugþúsundir á slíkum háhitasvæðum sem þessum þar sem útblásturinn er blanda af koltvísýringi, vetnissúlfíði, brennisteinsdíoxíð og vetni.



Sp. blm. Þetta eru ekki mörg tilfelli. Getur verið að það skekki myndina? Er tölfræðin traust?

„Allar þessar niðurstöður sem hafa verið settar fram í rannsóknunum, niðurstöður þeirra eru tölfræðilega marktækar. Við gerum ráð fyrir ákveðnum þáttum og leiðrétta fyrir þeim eins og aldri, kyni og menntunarstigi. Síðan tökum við einnig inn sem leiðréttandi þátt í hvernig húsnæði fólk býr og einnig hlutfall reykinga á svæðunum. Þetta virðist ekki hafa nein áhrif. Þetta er ekki að koma í veg fyrir að niðurstöðurnar eru tölfræðilega marktækar.“

Jafnframt hafa innlendar rannsóknir sýnt fram á að hættuleg efni á borð við arsenik, kvikasilfur og radon er að finna í vatni frá háhitasvæðum, þó í litlu magni en af mismunandi styrk. Árum saman hefur háhitavatn verið tekið beint inn á heimili landsins og notað til kyndingar, uppvasks, þvotta og fleira

„Það kemur í ljós að þetta eru mjög aggressív krabbamein,“ segir Aðalbjörg. „Og þessi krabbamein virðast vera mjög alvarlega þarna á þessum svæðum og fólk er að deyja úr þessum krabbameinum.

„Við munum halda áfram með þessar rannsóknir og reynum að finna út hvað er á þessum svæðum sem mögulega eykur svona tíðni krabbameina.