Öryggi fatlaðra í hjólastól er ótryggt

Skapa þarf regluverk í kringum öryggi fatlaðra í umferðinni. Bílar sem sérstaklega eru ætlaðir til aksturs fyrir fatlað fólk eru oft ekki búnir réttum búnaði og það getur valdið slysum. Þetta segir Guðbjörg Kristín Ludvígsdóttir, læknir á Grensási, sem í gær flutti erindi á Umferðar- og samgönguþingi um það hvort fatlaðir vegfarendur búi við sama öryggi í umferðinni og aðrir.

„Staðan er þannig í dag að þeir sem eru að sinna ferðaþjónustu fatlaðra eru mjög margir ekki með tilskyldan öryggisbúnað í bílum sínum. Oft eru ekki bílbelti í bílunum fyrir þá sem eru í hjólastól. Þetta er fólk sem þarf virkilega á þessu að halda, sumir eru lamaðir og geta ekki stillt sig af í stólnum eða brugðist við þegar það er verið að hægja á eða bremsa,“ segir Guðbjörg.

Eftirlitsaðilar eru ekki að sinna skyldum sínum gagnvart þessum hópi að sögn Guðbjargar. Hún segir að vegna þess að ekki séu til skýrar reglur um þetta þá hleypi skoðunarstöðvar í gegn bílum sem sérstaklega eru ætlaðir fyrir akstur fatlaðs fólks, jafnvel þótt þeir búi ekki yfir nægjanlegum öryggisbúnað til þess að tryggja öryggi þessara farþega. „Þeir sem eru að sinna þessari þjónustu eru að fá leyfi til þess að gera það án þess að vera með tilskilinn búnað,“ segir hún.

Guðbjörg hefur skoðað þessi mál vel og talaði meðal annars við lögregluna til þess að kanna hvers vegna hún hefði ekki stöðvað þá bíla sem væru ekki með nægjanlegan öryggisbúnað. „Ég fékk þau svör að ef þú ert 15 ára eða eldri þá berðu ábyrgð á því að festa þig í stól í bíl. Þannig að ábyrgðinni er kastað á einstaklinginn í hjólastól sem oft á tíðum getur ekki tjáð sig eða hefur ekki neitt til að styðja sig við.“

Guðbjörg segir það staðreynd að slys verði í bílum vegna þessa, til dæmis velti hjólastólar, en þó sé erfitt að vita tíðni þeirra þar sem oft sé ekki tilkynnt um þau. „Það gerist alltaf reglulega að fólk dettur úr stólunum. Þetta eru kannski ekki alltaf alvarleg slys en þau hafa gerst. Árið 2006 datt maður í hjólastól í bíl. Hann hálsbrotnaði og dó sex vikum síðar,“ segir hún.

Hún segir um víðtækt vandamál að ræða sem mikilvægt sé að finna lausn á. „Það hafa allir vitað af þessu í mörg ár en enginn gerir neitt.“

Nauðsynlegt er að setja skýrt regluverk um þessa hluti að hennar mati. „Það þarf að tryggja að skoðunarstöðvarnar taki bílana út þannig við getum treyst því að bílarnir séu búnir til að gera þetta. Þetta á bæði við ferðaþjónustubíla, leigubíla og alla þá sem gefa sig út fyrir að veita þessa þjónustu.“

Einnig sé nauðsynlegt að notendur þjónustunnar geri sér grein fyrir réttindum sínum. „Við fagfólkið höfum heldur ekki staðið okkur í að fræða fólk um nauðsynlegan öryggisbúnað og hvernig það á að festa sig í bílunum. Þannig að í raun má segja að alls staðar þegar kemur að þessu sé pottur brotinn.“

Guðbjörg segir einnig að rödd hópsins sem nýti sér þessa þjónustu sé ekki mjög hávær. „Þetta er hógvær hópur sem vill ekki kvarta mikið. Því miður þá finnst mér það líka vera oft þannig hér á Íslandi að við gerum ekki ráð fyrir því að það séu til fatlaðir á Íslandi. Það er lokað á þetta vandamál og látið eins og það sé ekki til.“

Að sögn Guðbjargar hefur Strætó bs., sem sér um ferðaþjónustu fatlaðra fyrir flest sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu, búið til regluverk hjá sér um þessi mál. „Það er fyrsta skrefið hjá þeim en það þarf að fylgja því eftir og gera miklu meira.“