Boðar endurskoðun og þjóðaratkvæði

David Cameron, forsætisráðherra Bretlands, boðaði í ræðu í gær að ESB-aðild landsins yrði endurskoðuð eftir næstu þingkosningar, að því gefnu að Íhaldsflokkurinn beri þar sigur úr býtum.

„Þegar samkomulag um það liggur fyrir munum við bjóða bresku þjóðinni upp á skýran valkost í þjóðaratkvæðagreiðslu, hvort Bretland verði áfram í ESB, undir nýjum skilmálum, eða hvort sagt verði skilið við sambandið.“

Kosningar eru fyrirhugaðar árið 2015, en Cameron segir stefnt að því að leggja málið fyrir kjósendur á fyrri hluta næsta kjörtímabils, sem verður væntanlega í síðasta lagi árið 2018.

Ræðunnar hefur verið beðið með eftirvæntingu, enda hefur óánægja Breta með ESB-aðild vaxið síðustu misseri. Skoðanakannanir benda til þess að rúmur helmingur myndi kjósa með úrsögn úr sambandinu við núverandi aðstæður. Þá hefur þrýstingur á Cameron einnig aukist innan Íhaldsflokksins.

Cameron segist sjálfur ekki vera hlynntur úrsögn Bretlands úr ESB, heldur muni hann berjast ötullega fyrir því að breyttur aðildarsáttmáli verði samþykktur. Markmiðið sé að ná fram breytingum á ESB, ekki að yfirgefa sambandið. Aðild gefi Bretum margt, ekki síst aukin áhrif á alþjóðavettvangi.

„Því segi ég við bandamenn okkar í Evrópu, þó þau séu ef til vill ósátt við okkar viðhorf: Vinnið með okkur að þessu marki.“

Cameron segir að endurskoðun ESB varðaði ekki síst framtíð sambandsins sjálfs.

„Það er mín trú að hagsmunum Breta sé best borgið innan sveigjanlegs opins sambands sem á auðvelt með að laga sig að breyttum aðstæðum og að slíkt samband sé sterkara með Bretland innanborðs.“

Viðbrögð annarra ESB-ríkja við ummælum Camerons voru flest á þá leið að einstök ríki gætu ekki valið og hafnað hverju þau ganga að í ESB-samstarfinu.

„Þú getur ekki gengið í fótboltafélag og svo heimtað að spila rúgbý,“ sagði franski utanríkisráðherrann Laurent Fabius til dæmis.

Angela Merkel, kanslari Þýskalands, sagðist þó reiðubúin til að ræða við Breta um óskir þeirra: „En við þurfum að hafa í huga að önnur ríki hafa líka annars konar óskir.“

Frans Timmermans, utanríkisráðherra Hollands, styður margt í máli Camerons.

„Þess vegna viljum við hafa Breta í ESB, því að umbætur eiga sér stað að innan en ekki með því að ganga í burtu.“

thorgils@frettabladid.is