Smávirkjanir fýsilegar til sjálfbærni Hornafjarðar

Sveitarfélagið Hornafjörður stefnir að meiri sjálfbærni í orkuöflun og –nýtingu á komandi árum og telur verkfræðistofan Verkís í úttekt að marga fýsilega virkjunarkosti sé að finna í landi sveitarfélagsins. Þeir kalli þó á nánari úttekt og segir Hjalti Þór Vignisson bæjarstjóri að verkefnið sé enn á grunnstigi.

„Við erum á köldu svæði og hér eru ekki stórir virkjanakostir,“ segir hann. „Þó að hér sé að vísu heitt vatn er það ekki í nægjanlegu magni og það er ljóst að orkukostnaður fyrir heimili og fyrirtæki mun hækka á næstu árum. Þess vegna spurðum við okkur hvað hægt væri að gera í málunum, sérstaklega litið til framtíðar, og höfum ákveðið að skoða nánar og fóstra betur hugmyndir um smávirkjanir.“

Þeir virkjunarkostir sem helst hafa verið í umræðunni um fallvatnsvirkjanir í landi sveitarfélagsins undanfarið eru Svínafellsá, Kapaldalsá og Skriðulækur, sem Orkustofnun tiltók í úttekt fyrir nokkrum árum. Hjalti segir að í framhaldinu ætli bæjaryfirvöld að koma á samstarfi við bændur, landeigendur og áhugafólk um að leita að öðrum og jafnvel fýsilegri kostum í virkjun fallvatna.

Aðspurður segir Hjalti þó að þessi verkefni muni ekki verða til þess að gera sveitarfélagið sjálfbært um orku þar sem notkun svæðisins sé á bilinu 20 til 30 megavött.

„Með þessar smávirkjanir erum við að horfa á stærð sem er kannski um eitt megavatt. Það yrði þá fyrst og fremst gott fyrir byggðina í nágrenni virkjunarinnar og síðan yrði afgangurinn seldur inn á kerfið.“

Hjalti bætir því við að margir fleiri kostir séu í skoðun og ýmislegt hafi komið fram á ráðstefnu um orkumál, sem bærinn stóð fyrir síðasta vetur. Meðal annars standi nú yfir prófanir með sjávarhverfil til virkjunar raforku úr sjávarföllum í Mikleyjaráli skammt frá Höfn. 

„Í þessum málum verðum við að horfa til langs tíma, næstu tíu eða tuttugu ára, og það erum við einmitt að gera.“

 Litlar en mikilvægar stoðir í kerfinu

Smávirkjanir eru allnokkrar á Íslandi og framleiða alls 131 gígavattsstund af rafmagni. Það er þó einungis brot af heildarframleiðslu hér á landi, sem er 17.548 gígavattsstundir. Mikilvægi virkjananna er þó meira en sem því nemur, að sögn Kristins Einarssonar, yfirverkefnisstjóra auðlindanýtingar hjá Orkustofnun; bæði fyrir raforkukerfið sjálft og fyrir búsetu í landinu.

„Smávirkjanir leggja kannski ekki mikið inn í kerfið ef á heildina er litið, en þær geta verið mikilvægar á ákveðnum stöðum," segir hann.

„Til að mynda virkjunin í Kolku í Skagafirði, sem var tengd við kerfi RARIK, en staðsetning hennar gerði óþarft að byggja nýja línu til Siglufjarðar. Þá er virkjun í Hvestu í Arnarfirði sem er afar mikilvæg fyrir sunnanverða Vestfirði. Auk þess geta smávirkjanir líka dregið úr kostnaði fyrir bændur, jafnvel skapað þeim tekjur ef þeir framleiða inn á kerfið, og það getur jafnvel riðið baggamuninn með búsetu á bænum líkt og hver önnur hliðarbúgrein.“