Sumarhúsin seljast vel en fá eru byggð

Velta á nýjum kaupsamningum vegna sumarhúsa er að aukast á ný en byggingarframkvæmdir vegna nýrra húsa hafa dregist saman. Ný hús eru að meðaltali tvöfalt stærri í dag en fyrir tuttugu árum. Velta vegna kaupsamninga var 2,1 milljarður í fyrra eins og árið 2006, en var 4,2 milljarðar árið 2007.

Lítið sem ekkert var um byggingar á nýjum sumarhúsum fyrstu þrjú árin eftir efnahagshrunið. Að sama skapi dróst sala á bústöðum saman á tímabilinu, eins og á fasteignamarkaðnum öllum í landinu.

Alls voru 12.225 sumarhús á Íslandi í lok síðasta árs. Fjölskyldur í landinu eru 77.621, samkvæmt nýjustu úttekt Hagstofu Íslands. Samkvæmt því eiga um 15 prósent íslenskra fjölskyldna sína eigin sumarbústaði.

Fasteignasalar eru sammála um að byggingar á sumarhúsum og lóðakaup séu í algjöru lágmarki sökum himinhás byggingarkostnaðar. Jón Rafn Valdimarsson, fasteignasali hjá Valhöll, segir afar fáa vera tilbúna til að reiða fram slíkar fjárhæðir til að byggja sér hús. Mun algengara sé að fólk kaupi sér bústaði af söluskrá.

„Salan dróst mikið saman fyrir hrun, enda var mun auðveldara að fá lán fyrir sumarhúsakaupum áður fyrr. Það seldist allt þegar allt lék í lyndi," segir hann. „En svo má deila um hvort það sé hægt að nota slíkt orðatiltæki."

Jón segir vinsælustu bústaðina kosta á bilinu átta til fimmtán milljónir króna, sem eru oftar en ekki í kring um 50 fermetra hús. Stærri bústaði sé erfiðara að selja.

Samkvæmt upplýsingum frá Fasteignaskrá hefur velta í þinglýstum kaupsamningum aukist lítillega síðan árið 2007, en hún var í sögulegu hámarki það ár þegar 270 kaupsamningum var þinglýst og var heildarveltan um 4,2 milljarðar króna, sem var helmingi meira en árið á undan. Á síðasta ári var hún 2,6 milljarðar króna fyrir 199 samninga.

Á fasteignavef Vísis.is er að finna 543 eignir til sölu sem flokkast undir sumarhús og 582 á fasteignavef Mbl.is. Samkvæmt því eru tæp fimm prósent hinna 12.225 sumarbústaða í landinu á söluskrá.

Á síðustu tíu árum hafa um 340 nýir sumarbústaðir risið að meðaltali á hverju ári um land allt. Fjöldinn er langmestur á höfuðborgarsvæðinu og hefur að sama skapi aukist hlutfallslega mest þar. Flestir bústaðir voru byggðir árið 2008, þegar reistir voru 519 nýir

bústaðir, þá flestir á Norðurlandi eystra og Suðurlandi. Fjöldinn dróst svo saman ár frá ári eftir efnahagshrunið í október, en nýbyggð sumarhús voru einungis 146 í fyrra, eða um fjórðungur af því sem var fyrir hrun.

Jón segir það töluvert algengt í dag að fólk sé að losa sig við eignir. Það sé örsjaldan að ástæða sölu sé til að stækka við sig eða minnka.

„Það er algengt að eldri hjón selji húsin sín þegar börnin hafa ekki áhuga á að taka við þeim," segir hann. „Þó er því miður mikið um að fólk verðleggi húsin sín á gamla kaupverðinu því enginn vill tapa. En raunveruleikinn er samt því miður sá að ef þú selur í dag, ertu að fara að tapa."

Magnús Leopoldsson, fasteignasali hjá Fasteignamiðstöðinni, tekur undir orð Jóns Rafns og segir markaðinn hafa verið að braggast undanfarin misseri.

„Þetta var mjög dauft fyrst eftir hrunið, en fólk er farið að skoða aftur þessa möguleika. Að mínu mati er markaðurinn nú orðinn keimlíkur því sem hann var," segir Magnús. Hann segir það sama og Jón varðandi söluverð húsanna, að erfiðara sé að selja eftir að kaupverðið er komið yfir 15 milljónir. "Vissulega er einn og einn risabústaður að koma og seljast, en það er ekki mikið um það."

Hann segir þó framboðið vera meira en eftirspurnina, en allt ráðist þetta af verðinu. Þá sé afskaplega lítið um að fólk sé að byggja sér ný hús og afar lítil hreyfing er á sumarhúsalóðum.

„99 prósent fólks vill eiga lóðirnar. Ef landeigandinn er ríkið, sveitarfélag eða einhver félagasamtök þá er fólki meira sama, en langflestir setja það fyrir sig að eiga jarðirnar. Þó eru samningarnir þannig að leiga á að vera ansi örugg."

Þeir bústaðir sem standa einir sér, utan skipulagðra sumarbústaðabyggða, eru að mati Magnúsar mun vinsælli. Slík hús seljast betur, en eru þó jafnframt oft dýrari en hin. Suður- og Vesturlandið er fjölmennast, þá Borgarfjörðurinn sér í lagi, sem og Snæfellsnesið og uppsveitir Árnessýslu.

„Fólk er líka farið að spá fram í tímann því það er svo dýrt að byggja," segir hann. „Því er hagstætt að kaupa bústaði á markaði núna því þeir fást langt undir því verði sem það kostar að reisa nýtt hús."