Vísindamenn sakna vélar Gæslunnar sem er í útleigu

Flugvél Landhelgisgæslunnar, TF-SIF, er mikilvægt hjálpartæki jarðvísindamanna þegar eldgos verða, að mati tveggja jarðeðlisfræðinga. Nú, þegar töluverðar jarðhræringar hafa verið bæði í Kötlu og Heklu, er vélin hins vegar fjarri góðu gamni, við Miðjarðarhaf að sinna verkefnum fyrir landamærastofnun Evrópusambandsins. Þar verður hún til loka september.

Hlaup hófst úr kötlum í Mýrdalsjökli aðfaranótt laugardags og niður í Múlakvísl, með þeim afleiðingum að þjóðvegur eitt fór í sundur. Ekki er enn fyllilega ljóst hvað olli hlaupinu, en hugsanlegt er að lítið eldgos hafi orðið.

Freysteinn Sigmundsson, jarðeðlisfræðingur hjá Jarðvísindastofnun Háskóla Íslands, segir að TF-SIF, sem er útbúin ratsjá og hitamyndavél, hefði ekki endilega hjálpað mikið til við að greina orsakir hlaupsins um helgina. Skyggni hafi verið ágætt og því hafi verið hægt að fljúga yfir á þyrlu Gæslunnar, sem hafi dugað til í þetta skipti. Hefði hins vegar tekið að gjósa af krafti hefði annað verið uppi á teningnum.

„Ef eldgos hefði náð að bræða sig upp í gegnum jökulinn og mynda katla þá hefði verið auðveldara að greina katlana og nýjar sprungur miklu fyrr úr flugvélinni,“ segir Freysteinn.

Með ratsjánni er hægt að greina þessi fyrirbæri í gegnum skýjaþykkni og hitamyndavélin hjálpar til þegar kvika er við það að brjótast upp á yfirborðið. Hvorugt tækjanna er að finna í þyrlum Gæslunnar.

Eyjólfur Magnússon, samstarfsmaður Freysteins, tekur í sama streng. Flugvélin geti nýst vel við að meta stærð katla og þar með stærð mögulegra hlaupa úr þeim. „Hún sannaði sig alveg í gosunum á Fimmvörðuhálsi og í Eyjafjallajökli. Í svoleiðis atburðum er hún mjög mikilvæg fyrir okkur jarðvísindamenn,“ segir hann.

„Auðvitað vildum við á Jarðvísindastofnun helst hafa aðgang að henni sem oftast, en við skiljum það svo sem að við ráðum því ekki,“ bætir hann við.

stigur@frettabladid.is