Fjörutíu ára samráð á olíuverði til ÍSAL

„Tek heils hugar undir þetta. Óþolandi glannaskapur, svona á að afhenda yfir borð eða í mesta falli boðsent til JH [Jóns Halldórssonar]," sagði Einar Benediktsson, forstjóri Olís, eftir að Kristján B. Ólafsson, fyrrverandi fjármálastjóri Olís, hafði sent honum skilaboðin: „Fékk inn á borð fax frá Shell vegna Ísals-útboðs. Skil ekki að Shell sendi fax út af verðum í þessu útboði, það er allt of varasamt."

Þetta kemur fram í skýrslu samkeppnisyfirvalda vegna samráðs olíufélaganna en fyrrnefnd samskipti áttu sér stað 12. september 1997. Þá undirbjuggu starfsmenn olíufélaganna Skeljungs, Olís og Olíufélagsins, nú Kers, samráð fyrir útboð vegna viðskipta við ÍSAL.

Mál ÍSAL gegn olíufélögunum, sem meðal annars byggir á samráði félaganna fyrir útboðið 1997, var tekið fyrir í Héraðsdómi Reykjavíkur í gær. Aðalkrafa ÍSAL nemur tæplega 187 milljónum króna. Til vara krefst ÍSAL 126 milljóna, 79 milljóna eða bóta að álitum, allt eftir því hvaða forsendum héraðsdómur gefur sér.

Fram að árinu 1993 þegar ný samkeppnislög tóku gildi sem ætlað var að efla samkeppni á markaði hafði verið í gildi samkomulag olíufélaganna um viðskipti við ÍSAL frá því 8. mars 1967. Samkvæmt því skiptu olíu­félögin greiðslum ÍSAL vegna olíuviðskipta á milli sín.

Í skýrslu Samkeppniseftirlitsins segir meðal annars: „Gögn málsins sýna með skýrum hætti að olíu­félögin hafa skipt með sér sölu Skeljungs til ÍSAL frá 1969 til 2001. Í þessu fólst einnig að olíufélögin höfðu samráð um verð á því eldsneyti sem selt var ÍSAL.

Í umfjöllun um þessi mál í skýrslunni er meðal annars vitnað til tölvupóstsamskipta starfsmanna Skeljungs og Olís árið 1996. Þar segir: „Á morgun föstudag, verða viðræður við ÍSAL um endurnýjun viðskiptasamnings, út árið 1996.

Í núverandi viðskiptasamningi er afsláttur á svartolíu kr. 60 pr. tonn, frá gamalli tíð, sem ekkert hefur breyst undanfarin ár. Við þurfum að endurskoða þennan afslátt og líklega bæta eitthvað við grunninn til þess að þeim finnist þeir einhvers njóta með hliðsjón af magni (þeir vita að sjálfsögðu ekki um skiptisölu)." Með skiptisölu er átt við skiptingu á framlegð af viðskiptunum.

Guðrún Johnsen, lektor í hagfræði við Háskólann í Reykjavík, vinnur að matsgerð fyrir hönd ÍSAL í málinu og var því frestað til 8. maí þar sem vinnu við matsgerðina er ekki lokið.

Lögmenn olíufélaganna voru ekki viðstaddir þegar málið var tekið fyrir í gær.