Kynferðisofbeldi í nánum samböndum unglinga

Lítið er af fræðilegum rannsóknum sem taka sérstaklega fyrir kynferðisofbeldi í nánum samböndum unglinga og hérlendis hefur lítið verið horft til unglinga í tengslum við ofbeldi í nánum samböndum. Niðurstöður rannsóknar sem framkvæmd var á árunum 2014 – 2016 á reynslu 10 kvenna sem upplifað höfðu kynferðisofbeldi í nánu sambandi sem unglingar benda til þess að ungur aldur og lítil reynsla af nánum samböndum til samanburðar eigi stóran þátt í sérstakri berskjöldun unglinga fyrir ofbeldi í nánum samböndum.

Niðurstöðurnar sýna jafnframt fram á að ýmsir þættir gerðu konurnar berskjaldaðar fyrir því kynferðisofbeldi sem þær upplifðu í nánu sambandi sem unglingar sem má gera ráð fyrir að ekki sé unnt að slíta  alveg í sundur heldur fléttist þeir saman á ýmsan hátt. Á meðal þess sem átti þátt í berskjöldun kvennanna var erfitt samband þeirra við foreldra sína, fyrri reynsla af kynferðisofbeldi og einelti auk þess sem konurnar greindu frá því að hafa upplifað samfélagsþrýsting til þess að byrja að stunda kynlíf og vera í nánum samböndum. Konurnar tengdu einnig allar skort á fræðslu um kynlíf, náin sambönd, ofbeldi, mörk og samskipti við berskjöldun sína. En þeir þættir hafa einmitt líka komið fram í tengslum við berskjöldun fyrir ofbeldi í nánu sambandi í fyrri rannsóknum.

Á Íslandi, líkt og víða annars staðar, eru börn og unglingar skólaskyld, til 16 ára aldurs. Yfirgnæfandi meirihluti íslenskra ungmenna (eða í kring um 95%) fer auk þess beint í framhaldsskóla að grunnskólanámi loknu.

Niðurstöðurnar rannsóknarinnar sýna að afleiðingar þess að verða fyrir kynferðisofbeldi í nánu sambandi sem unglingur höfðu djúpstæð áhrif á konurnar. Afleiðingarnar voru samfléttaðar og höfðu þannig áhrif á nær alla þætti í lífi kvennanna, þar á meðal skólagöngu þeirra. Afleiðingar á borð við kvíða, þunglyndi, félagslega einangrun, sjálfskaðandi hegðun (auk annarra þátta) áttu þátt í að gera konunum erfitt með að stunda nám. Reynslan hafði þannig neikvæð áhrif á skólagöngu allra kvennanna og helmingur þeirra hætti námi í framhaldsskóla.

Brottfall íslenskra ungmenna úr framhaldsskólum er yfir meðaltali OECD-ríkjanna eða 30 prósent. Brottfall úr framhaldsskóla getur haft alvarleg áhrif á fjárhagslega og félagslega stöðu ungmenna.

Með því að breyta forgangsröðun inn í framhaldsskóla þannig að einstaklingar yfir 25 ára falli aftast í forgangsröðunina er ákveðnum hópi ungmenna gert erfiðara fyrir að komast inn í skólakerfið og ljúka framhaldsskólanámi líkt og þeim konum sem hér um ræðir.

Greinin er hluti af greinaskriftaátaki Jafnréttisnefndar Stúdentaráðs Háskóla Íslands, í tilefni Jafnréttisdaga háskólanna sem standa yfir dagana 10.-21. október. Dagskrá má finna hér.