Fram­tíðin er þeirra!

Eitt umdeildasta fyrirbæri hér á landi sem annars staðar er skólakerfið. Við virðumst geta röflað út í hið óendanlega um hvort að það eigi að kenna kynfræðslu, flagga fánum, nota síma eða spjaldtölvur, nota bókstafi eða tölustafi, og hvort að við séum að standa okkur nógu vel í PISA könnunum.

Oft hefur komið upp sú umræða um hvort að uppfæra ætti aðalnámskrár, óháð flokkslínum. Oftast fylgir þó ekki sögunni um hvað á að uppfæra. Þess í stað fylgja óljósar yfirlýsingar um að kennarar eigi að vinna meira og blanda eigi nemendum aftur í tossabekk og fyrirmyndarbekk.

Ég held að við getum öll verið sammála um að breytinga er þörf. Þrjú ár eru nú liðin síðan að ég hætti í grunnskóla en ennþá hef ég sterkar skoðanir á starfsemi þeirra. Ég ætla því að punkta hér niður þær áherslur sem ég hef að leiðarljósi þegar að ég er spurður um afstöðu mína til skólastigsins.

Kennum grunninn

Eins og felst í nafninu á grunnskóli að kenna grunninn og framhaldsskóli á að kenna framhaldið. Ekki allir nemendur fara í framhaldsskóla, sumir fara að vinna, aðrir fara erlendis. Því taldi ég það segja sig sjálft að grunnskóli á að búa nemendur undir lífið og allt sem því fylgir. Framhaldsskóli á þá að kenna ítarefni. Því miður er það ekki þannig.

Í mörgum grunnskólum fá fög eins og fjármálalæsi og skyndihjálp að víkja fyrir algebru og Gísla sögu Súrssonar. Ábyrgðinni er velt yfir á framhaldsskólastigið sem að getur ekki alltaf staðið undir skuldbindingunum.

Hættum að veltast yfir PISA könnunum. Förum að kenna fög sem raunverulega gagnast í lífinu. Fjármálalæsi, skyndihjálp. Kennum umburðarlyndi og fræðum um minnihlutahópa. Aukum vægi lestrarkennslu og stuðlum að sköpun ungmenna. Svo getum við aukið inngildingu með því að kenna grunn í íslensku táknmáli, svo dæmi séu tekin. Það hefði mér þótt skemmtilegt, hefði það verið í boði.

Við getum rifist um kynfræðslu út í hið óendanlega en í grunninn á það bara að snúast um að við eigum að virða mörk og sýna sjálfum okkur og öðrum virðingu. Það er eitthvað sem ungmenni kalla eftir.

Horfum fram á veginn

Síminn á ekki heima í skólum en við eigum samt sem áður ekki að henda tækninni úr kennslustofum. Ég hef hvorki heyrt um vinnustað né nokkurn framhalds- eða háskóla sem flettir upp í bókum og handskrifar gögn. Notum spjaldtölvunar, þær gagnast. Innleiðum fartölvur á efri stigum.

Nei, bækur eiga ekki undir högg að sækja þó farin sé þessi leið. Staðreyndin er sú að prentaðar bækur eru almennt ekki hannaðar til að geta hentað öllum, þær eru oft með smáu og illa skiljanlegu letri. Rafbækur eru stillanlegar, hægt er að velja bakgrunn, leturtegund, stærð leturs o.s.frv. Lesblint fólk er stór hópur af þjóðfélaginu og ég veit að í mínum bekk voru spjaldtölvunar guðsgjöf fyrir þá sem áttu erfitt með að lesa. Sagan skilar sér og það mun betur.

Kennum ábyrga notkun gervigreindar. Hún er komin til þess að vera og er ekki að fara í bráð. Við þurfum að læra hvernig á að nota hana til þess að hjálpa okkur, koma með hugmyndir og styðja okkur, í stað þess að svindla.

Fræðum um hætturnar á netinu. Fræðum um netsvik og hvernig á að forðast þau, tælingu og stafrænt ofbeldi. Því miður er þetta vaxandi þáttur í samfélaginu okkar. Ég fékk áfall þegar að ég sat inni í kennslustofu fyrir stuttu og spurt var hve margir hafa lent í stafrænni kynferðislegri áreitni. Allar stelpurnar réttu upp hönd. Við verðum að fækka uppréttu höndunum!

Beislum tæknina í okkar þágu.

Færum þjónustuna í skólana

Gerum grunnskólana að alhliða miðstöð fyrir börn. Höfum hjúkrunarfræðing í fullu starfi sem getur beitt snemmtækri íhlutun og veitt grunnþjónustu. Fjölgum sérfræðingum í skólum. Þetta geta t.a.m. verið: sálfræðingar, félagsráðgjafar, iðjuþjálfar, þroskaþjálfar, talmeinafræðingar, og fleiri. Þannig léttum við álagið á heilsugæsluna, komum í veg fyrir vandamál og stuðlum að farsæld og vellíðan barna.

Búum þannig undir að nemendur fái allan þann stuðning sem þau þurfa í skólanum. Skóli án aðgreiningar getur nefnilega hentað börnum, ef rétt er staðið að því. Fjölgum sérdeildum í grunnskólum, þannig að börnin geti verið í bekk þegar að þau geta en í sérkennslu þegar þau þurfa.

Í gamla skólanum mínum er starfrækt sérdeild fyrir einhverfa, þar sem að einhverfir nemendur sóttu þjónustu þegar þeir þurftu en voru í sterkum fögum með okkur hinum í bekk. Með því að færa þjónustuna í skólana minnkum við líka fordóma. Þá er þetta í takti við vilja fjölda aðila eins og Einhverfusamtakana.

En þegar að aðstæður eru verulega flóknar, t.d. í tilfelli barna með miklar og flóknar stuðningsþarfir, þarf oft að leita í sérskóla. Fyrir mörg börn er aðeins einn valkostur í boði á höfuðborgarsvæðinu, Klettaskóli. Hann er löngu sprunginn. Nú fer þó að líða að opnun Korpuskóla, sem að rýmkar vissulega en leysir ekki vandann. Mér finnst sú staðreynd skýra dæmið að það getur verið gríðarlega óþægilegt fyrir fötluð börn frá Hafnarfirði og Garðabæ að sitja í bíl í mikilli umferð til þess að komast í Fossvoginn og til baka, hvað þá í Grafarvoginn.

Skólarnir eru þeirra

Stuðlum að lýðræði innan skóla. Skólaráð og skólaþing eru sameiginlegir vettvangar nemenda, kennara, starfsfólks, foreldra og yfirvalda. Höldum skólaþing á a.m.k. árs fresti þar sem stefna skólanna er lögð. Hættum að ræða málin í skotgröfum og færum þau á diplómatískt plan.

Berum virðingu fyrir skoðunum barna. Skólarnir eru fyrir börnin, ekki kennara eða foreldra.

Búum þannig undir í skólakerfinu að börnin eigi sviðið. Að þau læri, leiki og þroskist í öruggu en um leið skilvirku umhverfi sem um ríkir gagnkvæm sátt. Leysum vandamál þegar þau koma upp. Horfum til framtíðar, því að við erum að búa börnin undir framtíðina. Framtíðina sem er þeirra.

Höfundur er nemi og frambjóðandi á lista Viðreisnar í Hafnarfirði.