Brott­flutningur banda­rísks her­liðs frá Evrópu

Trump, forseti Bandaríkjanna hefur ákveðið að fækka í her Bandaríkjamanna sem staðsettur er í Evrópu. Fyrstu fimm þúsund hermennirnir sem kvaddir eru heim eru staðsettir í Þýskalandi, en fleiri munu fylgja á eftir, þ.á.m. frá Ítalíu og Spáni. Þessi ákvörðun kemur í kjölfar rúmlega klukkustundar langs símtals forseta Bandaríkjanna og Rússlands í síðustu viku. Áhrifin af því að draga bandarískar bardagasveitir tilbaka með þessum hætti án samráðs við bandamenn veikir fælingarmátt og varnargetu NATO. Það fer ekki á milli mála að orð forsætisráðherra Póllands um þann skaða sem Trump forseti hefur valdið trúverðugleika og áframhaldandi starfi Atlantshafsbandalagsins eru orð að sönnu.

Þetta eru að öllum líkindum fyrstu skref forseta Bandaríkjanna til að veikja bandalagið enn frekar. Hann getur ekki tilkynnt úrsögn Bandaríkjanna úr NATO án andstöðu bandaríska þingsins og atkvæðagreiðslu um slíka ákvörðun. Í stað þess að eiga það á hættu að tapa þeirri atkvæðagreiðslu vill hann draga úr þátttöku Bandaríkjanna í rekstri bandalagsins, þ.m.t. herliði. Í dag eru tæplega sjötíu þúsund bandarískir hermenn staðsettir víðsvegar um Evrópu. Á tímum kalda stríðsins voru þeir nokkur hundruð þúsund. Það sem stendur upp úr þegar ákvörðun Bandaríkjaforseta er skoðuð nánar er eftirfarandi:

·Trump og hans liðsmenn hafa allt aðra ógnarmynd en leiðtogar Evrópu. Fyrir þeim er Rússland stórveldi sem hann vill eiga vinsamleg samskipti við, stunda viðskipti og deila og drottna þar sem það á við. Árásarstríð Rússlands gegn Úkraínu er ekki talin vera ógn af hálfu Trump eins og nýbirt þjóðaröryggisstefna hans staðfestir. Fyrir Evrópu er innrás Rússa í Úkraínu alvarleg tilvistarógn. Takist Rússum að hafa Úkraínumenn undir í þessum átökum er það bara spurning um tíma hvenær þeir beina sjónum sínum að öðrum löndum í Evrópu. Enda er það yfirlýst stefna Pútíns forseta Rússlands að endurheimta fyrrum áhrifasvæði Sovétríkjanna. Leyniþjónustur vestrænna ríkja meta það svo að slík árás geti orðið innan þriggja til fimm ára.

·Leiðtogar Evrópu gera sér grein fyrir þessu og hafa aukið verulega eigin varnaviðbúnað. Viðbragðsáætlun ESB um varnarviðbúnað gerir ráð fyrir að árið 2030 verði nokkrum mikilvægum markmiðum náð hvað herstyrk bandalagsins varðar. Eftir stendur að NATO gegnir enn lykilhlutverki í samræmdri herstjórn og loftvörnum sem ESB skortir. Ef forseti Bandaríkjanna heldur áfram núverandi stefnu að veikja NATO, t.d. með því að draga úr fjárframlögun eða láta af hendi yfirstjórn hermála sem nú heyrir undir „Supreme Allied Commander Europe“ að þá hefur Evrópu ekki annan kost en þann að taka yfir þessa starfsemi eða koma á fót samskonar hernaðargetu. Allur tvíverknaður er af hinu illa og niðurstaðan getur þá ekki orðið önnur en sú að án bandarískrar forystu mun NATO heyra til fortíðar.

·Hvað Ísland varðar að þá tala forystumenn þjóðarinnar um hið íslenska varnarmódel sem eitthvað sérstakt framlag landsins til eigin varna. Hið rétta er að íslensk stjórnvöld og Alþingi hafa ákveðið að útvista alfarið öllum vörnum landsins til Bandaríkjamanna og Atlantshafsbandalagsins. Við ætlum ekki að verja eigið fullveldi og sjálfstæði ef þörf krefur. Mýtan um hvað við erum fá og fátæk ræður ríkjum. Það tryggingargjald sem felst í því að hafa eigin varnarviðbúnað til að mæta óvæntum eða ófyrséðum hættum á sama tíma og við treystum á bandalög líkt þenkjandi þjóða virðist vera of hátt.

Íslenska varnarmódelið er uppgjöf fyrir þeirri staðreynd að enginn er annars bróðir í leik eða störfum!

Höfundur er sérfræðingur í varnarmálum.