Lesblindir og A-prófið í Háskóla Íslands

Ég er menntaður tannlæknir frá H.Í. og með meistarapróf í verkefnastjórnun, MPM, frá H.R. Þótt ég hafi verið haldinn vægum prófakvíða allt mitt nám gekk mér samt vel í flestum prófum sem ég hef þreytt gegnum ævina, en þó fengið hærri einkunnir í þeim fögum sem ég var góður í og hafði áhuga á. Einhverra hluta vegna hef ég aldrei þolað gátur, „gildrur“ í krossaprófum og orðaleiki. Meðan sumir vinir mínir gátu lesið þykka doðranta í æsku, lét ég mér nægja að lesa Tinna, Ástrík og Lukku-Láka! Um daginn reyndi ég að þreyta A-prófið svokallaða sem lagt er til grundvallar inntöku verðandi nemenda nokkurra deilda H.Í.

Samræmd próf

Í áratugi voru samræmd próf í grunnskólum lögð til grundvallar vali á nemendum í framhaldsskóla landsins. Samræmd próf eru enn við lýði í annarri mynd í grunnskólum landsins. Í samræmdum prófum er nemendum mismunað, enda koma krakkar sem eru dugleg í bóknámi betur út úr samræmdum prófum. Lesblindir sitja ekki við sama borð í samræmdum prófum, þótt leitast hafi verið við í seinni tíð að koma eitthvað til móts við þarfir þeirra. Ég hef oft spurt, hvernig getum við látið mann í hjólastól keppa í 100 metra hlaupi? Þeir eru líklega margir niðurbrotnu lesblindu námsmennirnir sem hafa komið heim með „lélegar“ einkunnir samræmdra prófa í samanburði við þá sem háar einkunnir fengu og þurft uppbyggjandi faðmlag frá foreldrum og öðrum aðstandendum.

Fjölgreindarkenning Gardners

Enn er rifist um skilgreininguna „hvað er greind“? Í fjölgreindarkenningu Gardners er gert ráð fyrir a.m.k. 8 tegundum greindar. Johan Mayers og Peter Saloveys settu fram kenningu um tilfinningagreind sem Daniel Goleman vann síðan frekar með. Flest okkar geta verið sammála um að sumir eru sterkir í mannlegum samskiptum meðan aðrir þegja þunnu hljóði og forðast mannleg samskipti. Sumir eru góðir á bókina meðan aðrir sýna bóknámi minni áhuga. Sumir eru handlagnir og aðrir klaufskir. Sumir eru tónelskir meðan aðrir eru það ekki. Þetta er það skemmtilega við litróf mannlífsins, að engir tveir eru eins og þannig viljum við vonandi flest hafa það.

Að steypa fólk í sama farið

Að semja próf er list. A-prófið mælir ekki fjölmarga eiginleika sem hæfileikaríkt ungt fólk hefur í dag. A-prófið kemur eins og steintröll sem inntökuskilyrði í nokkrum deildum H.Í. og minnir óþyrmilega á samræmd próf og rifjar upp „tossabekki“ í gamalli fortíð. Það er ekki lesblindum eða fjölmörgu öðru hæfileikaríku fólki í hag að þreyta próf þar sem hæfileikar þeirra eiga ekki heima, þar sem tímaklukkan ræður hversu fljótur þú ert að leysa „krossgáturnar“. Það verður aldrei Háskóla Íslands til sóma að velja nemendur eftir A-prófi. Til þess er A-prófið með alltof marga vankanta og hyglar þeim sem búa yfir ákveðinni tegund greindar.