Rafrænar kosningar ekki leynilegar

Stærri rafrænar kosningar eru ekki raunhæfur möguleiki eins og staðan er í dag að mati Hauks Arnþórssonar, doktors í rafrænni stjórnsýslu.

„Mitt svar er að það er almennt ekki álitið í lagi með slíka kosningu, ekki í alvöru kosningum,“ segir Haukur.

Þjóðskrá gerði í vetur samning við spænska fyrirtækið Scytl um afnot ríkisins að rafrænu kosningakerfi. Stefnt er að því að halda tvær íbúakosningar í haust til að prófa kerfið og er vonast til þess að þær leiði til þess að rafrænar kosningar verði teknar upp í næstu sveitarstjórnarkosningum og Alþingiskosningum.

„Þetta er feykilega djörf og framsækin ákvörðun og það má alveg hugsa sér að yfirvöld fái eitthvað í bakið með það ef þau hafa tekið ákvörðun sem gengur of langt,“ segir Haukur. 

Hann segir þau vandamál sem tengjast rafrænni kosningu óleyst.

„Í fyrsta lagi er kosningin ekki leynileg, síðan væri alltaf hægt að taka ljósmynd af atkvæðinu sínu ef þú ert með það á skjá eða á snjalltölvu. Það þýðir að þú opnar fyrir spillingu eins og sölu á atkvæðum.“

Haukur segir jafnframt að kosningaeftirlit Öryggis- og samvinnustofnunar Evrópu (ÖSE) yrði ómögulegt við framkvæmdina. Fleiri vandamál eru ef til vill auðleystari.

„Endurtalning atkvæða er ekki raunverulega möguleg í rafrænum kerfum þannig að þú þarft bara að treysta fyrstu talningu. Það er samt verið að vinna í þessu öllu,“ segir Haukur. 

Haukur segir að hættan við kosningasvik stóraukist jafnframt ef opnað verði fyrir rafræna kosningu.

„Það hefur verið talað um að það sé hægt að koma á svokölluðum heildsölusvikum, þ.e. svikum sem tæknimenn geta framkvæmt sem breytir heildarniðurstöðu kosninganna. Enda þótt forritunarkóðinn sé opinn og sýnilegur þá geti tæknimenn breytt keyrslukóðanum jafnvel þó hann sé innsiglaður og þannig haft áhrif á niðurstöður.“

Haukur segir að þó sé ekki útilokað að rafrænar kosningar séu framtíðin. „Ég tel að tölvutæknin muni ef til vill ráða við þetta verkefni síðar.“

Margrét Hauksdóttir, forstjóri Þjóðskrár, segir kerfið sem Þjóðskrá búi yfir hafa reynst vel í þeim löndum sem hafa gert tilraun með rafræna kosningu.

Í Noregi hefur utankjörfundaratkvæðagreiðsla í sveitarstjórnarkosningar og þingkosningum farið fram rafrænt í nokkrum sveitarfélögum.

„Kerfið er komið til okkar og við erum langt komin með að aðlaga það fyrir rafrænar íbúakosningar. Við treystum okkur í þetta með stuttum fyrirvara,“ segir Margrét.