Ríkisendurskoðun skoði vatnsréttindasamning

Þingflokkur Vinstri - grænna hefur óskað eftir því við Ríkisendurskoðun að hún fari ofan í saumana á samningi íslenska ríkisins og Landsvirkjunar um yfirtöku vatnsréttinda í neðri hluta Þjórsár og kanni hvort sá gerningur fái staðist. Í samningnum kemur fram að Landsvirkjun hafi 15 ár til að biðja um virkjanaleyfi á þessum slóðum.

Eins og fram kom í fréttum Stöðvar 2 í gær var samkomulagið gert skömmu fyrir kosningar í vor, nánar tiltekið 9. maí. Forstjóri Landsvirkjunar og þrír ráðherrar, fjármálaráðherra, fyrrverandi iðnaðarráðherra og fyrrverandi landbúnaðarráðherra, undirrituðu samninginn án fyrirvara.

Vinstri - græn benda á að samkomulagið sé undirritað þrem dögum fyrir kosningar án minnstu vitundar Alþingis, landeigenda, sveitastjórna á svæðinu eða almennings. Með því sé verulegum verðmætum afsalað úr hendi ríkisins til Landsvirkjunar án nokkurrar heimildar í lögum. Þá vakni óhjákvæmilega spurningar um slíka afhendingu til eins fyrirtækis sem nú á að heita að starfi í samkeppnisumhverfi.

Hafa 15 ár til að sækja um virkjanaleyfi

Fram kemur í samkomulaginu, sem sést hér að neðan, að framsalið sé í tengslum við áform Landsvirkjunar vegna virkjana í neðri hluta Þjórsár en ríkið hefur verið eigandi 95 prósent þeirra vatnsréttinda Hvamms-, Holta- og Urriðafossvirkjana sem núverandi áætlanir miðist við. Markmið samningsins sé að tryggja skynsamlega og hagkvæma nýtingu vatnsréttindanna og að Landsvirkjun hafi fullnægjandi heimildir til að halda áfram undirbúningi fyrir virkjanirnar.

Samkvæmt samkomulaginu yfirtekur Landsvirkjun tímabundið við nýtingarétti allra vatnsréttinda ríksins en hafi fyrirtækið ekki lagt fram beiðni um virkjanaleyfi í neðri hluta Þjórsár innan 15 ára sé ríkinu heimilt með einhliða yfirlýsingu að fella samkomulagið úr gildi og fá aftur vatnsréttindin.

Landbúnaðarráðuneytið selur jörð vegna framkvæmda

Enn fremur skuldbindur landbúnaðarráðuneytið sem forráðaaðili ríkisjarðarinnar Þjótanda í Flóahreppi sig til samningaviðræðna við Landsvirkjun um að hún fái jörðina í þágu fyrirhugaðra virkjunarframkvæmda. Vinstri - græn benda á að þetta sé gert án heimildar í fjárlögum og án þess að jörðin hafi verið auglýst.

Enn fremur kemur fram í samkomulagi Landsvirkjunar og ríkisins að ríkið og Landsvirkjun skuli eigi síðar við útgáfu virkjanaleyfis semja um hvað Landsvirkjun skuli greiða fyrir vatns- og landréttindin. Þá sé Landsvirkjun óheimilt að framselja réttindin. Endanlegur samningur um kaup á réttindunum skuli liggja fyrir innan 90 daga frá því að virkjanaleyfi er gefið út.

Segja samkomulagið siðleysi

„Þingflokkur Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs fordæmir þessi vinnubrögð og telur gerð samkomulagsins, með leynd rétt fyrir kosningar siðleysi og afar ólíklegt að það fái staðist í lagalegu tilliti. Þingflokkurinn hefur samþykkt að leita álits Ríkisendurskoðunar á þessum gerningi," segir í tilkynningu Vinstri grænna.