Móðir og dóttir sýna saman í Gerðarsafni

Sýning á verkum mæðgn­anna Valgerðar Briem og Valgerðar Bergsdóttur opnaði í Gerðarsafni um helgina. Valgerður eldri var einn af áhrifamestu myndlistarkennurum hérlendis á síðustu öld en mörg verka hennar hafa aldrei komið fyrir almenningssjónir.

Guðbjörg Kristjánsdóttir, forstöðumaður Gerðarsafns, segir listferil Valgerðar Briem mjög merkan en á sýningunni er einnig varpað ljósi á kennsluaðferðir og hugmyndafræði hennar sem Guðbjörg telur til mikillar fyrirmyndar. „Valgerður Briem var annálaður kennari sem hafði mikil áhrif á nemendur sína,“ segir Guðbjörg og bendir á að oft sé vitnað til orða Erró sem nefndi hana sem áhrifamesta kennara sinn. „Hún hafði ótrúlegt lag á að vekja fólk til umhugsunar um umhverfi sitt og sjálft sig sem er einkar mikilvægt fyrir myndlistarfólk. Hún veitti fólki líka gott veganesti með því að hvetja það áfram en hún hvatti nemendur sína til að vinna að alvöru.“

Valgerður Briem fæddist árið 1914 en lést fyrir fjórum árum. Árin 1945 til 1947 dvaldi hún við myndlistarnám í Stokkhólmi en þegar hún kom heim hóf hún kennslu við Myndlista- og handíðaskóla Íslands og gegndi þeirri stöðu til ársins 1972. „Hún kenndi í næstum fimm áratugi, til dæmis í Austurbæjarskóla þar sem hún skipulagði kennslustofuna upp á nýtt. Hún sló aldrei af neinum kröfum og þetta var allt mjög myndarlegt og vel úthugsað hjá henni.“ Á sýningunni í Gerðarsafni gefur að líta kennslugögn Valgerðar Briem en Guðbjörg segir þau vitna skýrt um hversu vandvirk hún var og hvernig hún nálgaðist kennsluna af alvöru og dýpt. „Manni finnst eins og við hljótum að fljóta á einhverju yfirborði í dag þegar maður sér hversu djúpa og mikla alvöruvinnu hún hefur lagt í kennsluna,“ áréttar Guðbjörg.

Samhliða kennslunni vann Valgerður Briem að list sinni en hún var fjölskyldukona og þegar hún fékk meira næði á sínum fullorðinsárum vann hún mikið að sögn Guðbjargar. „Hún var ástríðufullur teiknari, hún settist við teikniborðið á kvöldin og sat fram eftir. Það eru hundruð teikninga sem liggja eftir hana en verk hennar voru lítið þekkt og meirihluti þeirra sem hér eru hefur aldrei komið fyrir almenningssjónir.“ Í list sinni var Valgerður Briem mjög sjálfstæð í vinnubrögðum og Guðbjörg bendir á að þrátt fyrir að abstraktlistin hafi hafið innreið sína hérlendis á þessum árum hafi Valgerður lítið skipt sér af henni. „Hún vann af þörf og tók mið af verkefni sínu hverju sinni og valdi aðferð út frá því,“ segir Guðbjörg. Á sýningunni í Gerðarsafni eru teikningaseríur, pennateikningar og frumlegar myndir sem sýna óm af íslensku landslagi, eins og séð úr lofti en þær teikningar fylla nú vestursal sýningarrýmisins.

Dóttir Valgerðar og nafna fetaði svipaða braut og móðirin en í list sinni hefur hún einnig einbeitt sér að teikningunni auk þess sem Valgerður Bergsdóttir hefur einnig kennt myndlist um áraraðir. Valgerður yngri segir þó að listabrautin hafi ekki legið fyrir alla tíð en vinna móður hennar hafi haft mikil áhrif á sig í uppvextinum. „Ég var nemandi hennar í barnaskóla og síðar í Myndlista- og handíðaskólanum þar sem hún kenndi lengi.“ Í Gerðarsafni sýnir Valgerður nú teikningar sem gerðar voru fyrir steinda glugga sem vígðir voru í Reykholtskirkju fyrr í sumar en hún hefur unnið að því verkefni undanfarin fjögur ár. Gluggana byggir Valgerður á teikningu og rannsóknavinnu sinni á bókmenntum og myndlistararfi Íslendinga sem snýr að víkinga- og miðaldalist Vestur-Evrópu. Viðeigandi er að sýna þessar teikningar í Gerðarsafni þar sem Gerður, sú er safnið heitir eftir, var frumkvöðull í glerlist hér á landi og í eigu safnsins er töluvert af frumteikningum af því tagi.

Í tengslum við sýningarnar tvær koma út rit um verk mæðgnanna og ritar dr. Halldór Björn Runólfsson meðal annars grein um Valgerði Briem og myndspeki hennar. Í bókinni má einnig finna greinar sem Valgerður eldri skrifaði um myndlistarkennslu og myndlist barna auk þess sem dóttir hennar tekur saman æviferil móður sinnar.

Sýningarnar eru opnar til 1. október og segir Guðbjörg að lokum að þangað sé kjörið fyrir myndlistarkennara að fara í pílagrímsför til að sjá verk þessa merka og áhrifamikla listamanns og kennara.