Segja hryðjuverk skilgreind of vítt

Talsvert hefur verið um gagnrýni á nýja skýrslu sérfræðinga Evrópusambandsins um hryðjuverkavarnir á Íslandi, sem dómsmálaráðherra kynnti á fimmtudaginn.

Ragnar Aðalsteinsson hæstaréttarlögmaður segir megin­áhyggjuefnið vera hversu víðtæk skilgreining hugtaksins hryðjuverk sé á Íslandi. „Hugtakið hefur ekki verið skilgreint í alþjóðalögum og íslenska skilgreiningin hefur sætt harðri gagnrýni af hálfu mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna vegna þess hversu víðtæk hún er. Það er hægt að fella nánast hvað sem er undir hryðjuverk. Ég tel að skýrsluhöfundar hafi ekki verið meðvitaðir um þetta atriði.“

Ragnar segir þetta skipta miklu máli vegna þess að eftir því sem skilgreining á hryðjuverkum verður víðtækari, því víðtækara verður vald öryggislögreglu til að fella undir sitt starfssvið sem flesta þætti þjóðlífsins. „Verði þessar hugmyndir að lögum verður verulega þrengt að mannréttindum á Íslandi.“

Ragnar segir hryðjuverk vera framin til að koma á framfæri sjónarmiðum og tilgangurinn sé að hafa áhrif. „Í skýrslunni kemur fram að aðild að Atlantshafsbandalaginu geti aukið líkur á hryðjuverkum hér en ég er ósammála því. Aðallega vegna þess að Ísland er ekki með eigin her og hefur ekki nema að óverulegu leyti tekið þátt í hernaði.“

Ragnar telur líkur á hryðjuverkum hérlendis verulega litlar og ef til þeirra kæmi þá myndi svona deild engu máli skipta.

Guðrún D. Guðmundsdóttir, framkvæmdastjóri Mannréttinda­skrifstofu Íslands, segir mikilvægt að hafa samræmi milli aðgerða og nauðsynjar.

„Mikið hefur borið á gagnrýni í alþjóðasamfélaginu á að vegið sé að mannréttindum í skjóli svokallaðrar hryðjuverkaógnar. Um leið og farið er að tala um auknar heimildir til eftirlits með borgurunum verður að stíga mjög varlega til jarðar.“

Guðrún bendir á að í skýrslunni komi fram að Ísland sé ekki á meðal aðalskotmarka alþjóðlegrar hryðjuverkastarfsemi. „En einn sérfræðinganna leggur þó til að hér verði stofnuð 25 til 30 manna þjóðaröryggisdeild. Ég tel alltof mikla áherslu lagða á hryðjuverkavarnir á kostnað raunverulegra vandamála á borð við fíkniefnamisferli eða mansal.

Guðrún deilir áhyggjum með Ragnari yfir of víðtækri skilgreiningu á hryðjuverkum. „Ég vona sannarlega að hér á landi leiðum við ekki í lög of víðtækar takmarkanir á frelsi borgaranna og friðhelgi einkalífsins í skjóli baráttu gegn hryðjuverkum.