Mannréttindi á Íslandi gagnrýnd

Á fundi mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna á miðvikudaginn var skýrsla Íslands rædd. Sérfræðingar nefndarinnar gagnrýndu breytingar á refsirétti sem beinast að hryðjuverkaógninni og sögðu að skilgreiningin á hryðjuverkum væri of óljós og gæti ógnað mannréttindum hér á landi. Hætta væri á að mótmæli, sem væru eðlileg í lýðræðislegu þjóðfélagi, væru skilgreind sem hryðjuverkaógn. Því er mælt með því að hryðjuverk verði frekar skilgreind í lögum.

Björn Bjarnason dómsmálaráðherra segir skilgreininguna vera álitamál sem rædd sé af löggjafar- og framkvæmdarvaldi alls staðar í heiminum. Hann er nú staddur í Varsjá, þar sem hann situr fundi dóms- og innanríkisráðherra Evrópuráðsríkja, þar sem skilgreining á hryðjuverkum hefur meðal annars verið rædd.

"Á vegum Evrópuráðsins er nú verið að leggja lokahönd á nýjan samning um varnir gegn hryðjuverkum, þar sem kjarnaatriði er einmitt að skilgreina mörkin á milli málfrelsis, fundafrelsis og trúfrelsis annars vegar og ólögmætra athafna hins vegar. Ég er viss um að samþykkt þessa samnings mun hafa mótandi áhrif á íslenska löggjöf eins og löggjöf annarra ríkja og ég skil athugasemdir mannréttindanefndarinnar sem hvatningu til okkar til að taka mið af þessari þróun," sagði Björn í tölvupósti til blaðsins.

Eitt þeirra mála sem nefndin hafði sérstakar áhyggjur af var hversu fáir dómar falla vegna nauðgana með hliðsjón af fjölda kæra. Einn sérfræðinga nefndarinnar lagði það til að dómarar og lögreglumenn fái sérstaka þjálfun vegna nauðgunarmála, auk þess sem sálfræðingar verði betur nýttir til að komast að sannleikanum í nauðgunarkærum. Að sögn Björns er verið að endurskoða lög um meðferð opinberra mála, starfi sem á að vera lokið í haust, en þar er komið inn á endurskoðun réttarfarsreglna. Þær snúa meðal annars að nauðgunarmálum.

Athugasemdir mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna

- Mögulegir hagsmunaárekstrar fyrst Mannréttindaskrifstofa Íslands fær ekki fjármagn frá löggjafarvaldinu heldur framkvæmdarvaldinu.

- Óljós skilgreining á hryðjuverkum gæti leitt til mannréttindabrota

- Hvort nóg sé gert til að sjá til þess að nálgunarbönnum sé sinnt í heimilisafbrotamálum

- Hvort megi taka til greina fyrir rétti játningar sem nást fram með pyndingum

- Hvort Falun Gong málið hafi verið brot gegn trúfrelsi