Anne Carson hlýtur bók­mennta­verð­laun Nóbels

Sænska akademían greindi frá þessu á fréttamannafundi sem hófst klukkan 11, en Nóbelsverðlaunin verða formlega afhent í Stokkhólmi þann 10. desember á ártíð Alfreðs Nobel.

Anne Carson er fædd í Toronto í Kanada 21. júní 1950 og ólst upp í ýmsum kanadískum smábæjum. Hún menntaði sig í fornklassískum bókmenntum, er með doktorsgráðu í þeim fræðum frá Toronto-háskóla og hefur kennt við ýmsa bandaríska háskóla. Carson hefur skrifað nítján skáldverk, þýtt sjö forngrísk verk og vísar mikið í goðafræði og forngrískar bókmenntir í skrifum sínum. Hún er stödd á Íslandi í dag og var að hlusta á vindinn þegar formaður Nóbelsnefndarinnar tilkynnti henni fregnirnar. 

Í umsögn Nóbelnefndarinnar sagði að Carson hlyti verðlaunin fyrir „djarft og hugvitssamt höfundarverk sitt, sem væri í glettnu samtali við klassísku hefðina og hefði skapað ný form fyrir samtímabókmenntir.“

Þekktustu verk Carson eru Eros the Bittersweet (1986), Autobiography of Red (1998) og Men in the Off Hours (2000). Tvö verka hennar hafa komið út á íslensku, skáldsagan Albertine-æfingarnar og Vör: Naumt skömmtuð sonnetta.

Carson kom fyrst til Íslands árið 2008 þegar hún dvaldi í listamannadvöl á Vatnasafninu í Stykkishólmi og heillaðist þá af landinu. Hún hefur verið með annan fótinn á Íslandi síðan þá, býr hluta ársins á heimili sínu í Vesturbænum og fengu hún og maður hennar, rithöfundurinn Robert Currie, íslenskan ríkisborgararétt árið 2022. 

Þá hlaut Carson Vigdísarverðlaunin árið 2023 fyrir að hafa brotið blað með störfum sínum í þágu tungumála, menningar og þýðingastarfs. Hér að ofan má sjá upplestur Carson úr bókinni Short Talks í Gröndalshúsi á nýársdag 2021.

Ungverski rithöfundurinn László Krasznahorkai hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum á síðasta ári en hann er þekktur fyrir krefjandi póstmódernískar skáldsögur sínar, þar af er þeirra þekktust Satantango. Árið áður hlaut suður-kóreski rithöfundurinn Han Kang verðlaunin.

Íslendingar gera tilkall Carson sem hálf-íslensks verðlaunahafa en fyrir daginn í dag var Halldór Laxness eini Nóbelsverðlaunahafi Íslands eftir að hafa fengið verðlaunin árið 1955. Þá var færeyski læknirinn Niels R. Finsen, sem hlaut Nóbelsverðlaun í læknisfræði árið 1903 fyrir rannsóknir sínar á ljósameðferð, af íslenskum ættum og lærði við Lærða skólann. Því má segja að Ísland sé búið að jafna Menntaskólann í Reykjavík hvað Nóbelsverðlaunhafa varðar.