Sandrækja finnst hér við land

Sandrækja (Crangon crangon) greindist í fyrsta sinn hér við land í vor. Tegundin fannst við sýnatöku á skarkolaseiðum við Álftanes en Hafrannsóknastofnunin hóf nýlega viðamiklar rannsóknir á líffræði skarkolaungviðis. Við frekari rannsóknir fannst tegundin víðar á Faxaflóasvæðinu, m.a. við Löngufjörur á Snæfellsnesi. Sandrækja er af hrossarækjuætt (Crangonidae) og er hún algeng með allri strönd meginlands Evrópu, meðfram ströndum Noregs og Bretlandseyja, að strönd Finnlands í Eystrasalti og inn í Miðjarðarhaf og Svartahaf. Hún er botnlæg og búsvæði hennar er aðallega á grunnsævi (0 -50 m) með sendnum eða leirkenndum botni. Hún er gráleit með svörtum eða dökkbrúnum þverröndum en hún breytir auðveldlega um lit og lagar sig að botngerðinni. Tegundin hefur lengi verið veidd til manneldis og er nafnið „hrossarækjuætt“ rakið til þess að hér áður fyrr fóru veiðarnar fram þannig að hestum var beitt fyrir trollið og það dregið í grunnum sjó þar sem ekki var hægt að koma við báti. Sandrækja er mikilvæg fæða fyrir ýmsar tegundir þorskfiska og flatfiska auk margra fuglategunda. Sjálf er rækjan mikilvirkur afræningi og sækist aðallega eftir fisklirfum eða -seiðum og hryggleysingjum. Því hefur samspil hennar og bráðar mikið verið rannsakað og sýna margar rannsóknir sterkt samband á milli afráns sandrækju og nýliðunar á skarkolaseiðum. Ættingi sandrækjunnar, hrossarækjan (Crangon allman), hefur fundist hér við land en hún lifir í dýpra vatni (20-250 m ). Undanfarin ár hefur afli sandrækju aukist í Norðursjó en minnkað að sama skapi sunnar, eða við strendur Frakklands og Belgíu. Jafnframt veiðist sandrækjan nokkuð dýpra en áður og eru þessar breytingar raktar til hærri sjávarhita. Síðastliðin 7 -8 ár hafa orðið töluverðar breytingar á hita og seltu í Atlantssjónum vestan við Ísland og hefur hitastig hækkað um tæplega eina gráðu. Á sama tíma hefur orðið vart við breytingar á útbreiðslu fiskitegunda hér við land. Sérfræðingum Hafrannsóknastofnunar finnst því freistandi að draga þá ályktun að fundur sandrækjunnar hér við land sé tengdur þessum breytingum í sjónum en nánari rannsókna er þörf á líffræði og útbreiðslu hennar til að hægt sé að fullyrða um slíkt.