Vilja rækta samskipti Íslendinga og Baska

„Við viljum finna jákvæða fleti í samskiptum þjóðanna og munum standa fyrir fjölbreyttri dagskrá í tilefni af 400 ára minningu Spánverjavíganna,“ segir Ólafur J. Engilbertsson, formaður Baskavinafélagsins á Íslandi sem var stofnað árið 2012. Um 40 meðlimir eru í félaginu en tilgangur þess er að rækta samskipti Íslendinga og Baska og efla rannsóknir á tengslum þjóðanna.

Árið 1615 átti sér stað voðaatburður á Vestfjörðum þegar rúmlega 30 baskneskir sjómenn voru myrtir hér á landi. „Skip baskneskra hvalveiðimanna braut í hafíð á Ströndum haustið 1615. Þeir fengu bát lánaðan í Jökulfjörðum til að komast burt sem þeir voru ásakaðir um að hafa stolið. Þetta var á þeim tíma sem sjórán ógnuðu fólki sem og á tíma einangrunarverslunar Danakonungs,“ segir Ólafur. Skipbrotsmennirnir voru dæmdir réttdræpir þar sem þeir voru taldir hættulegir og ásakaðir um stuld. Ari Magnússon sýslumaður og menn hans myrtu 31 skipbrotsmannanna í Dýrafirði og í Ísafjarðardjúpi. Um 50 þeirra komust til Patreksfjarðar þar sem þeir höfðu vetursetur og komust í burtu um vorið á ensku skipi sem þeir tóku. 

„Forlagið gefur nú út bók á íslensku, ensku, spænsku og basknesku sem byggir á frásögn Jóns lærða Guðmundssonar. Þar gagnrýnir hann gjörðir Ara Magnússonar og ver Baskana fyrir ásökunum um illt framferði. Vegna þessara skrifa var Jón dæmdur í útlegð,“ segir Ólafur.

Til minningar um þennan atburð mun félagið meðal annars standa fyrir tónleikum í Salnum í Kópavogi á sunnudaginn. Þar kemur baskneska þjóðlagasveitin Oreka TX fram ásamt Steindóri Andersen, Hilmari Erni Hilmarssyni, Páli Guðmundssyni og strengjasveit, en Ólafur segir að þar verði til dæmis spilað á ævafornt baskneskt hljóðfæri.

Í Þjóðarbókhlöðunni mun fara fram ráðstefna þar sem meðal annars verður fjalla um hvalveiði Baska fyrr á öldum og samskiptin við Íslendinga. „Eftir að hvalveiði brást við Nýfundnalandi leituðu Baskar hingað og áttu í miklum samskiptum við Íslendinga. Til að mynda hefur verið varðveitt orðasafn sem var skrifað um blendingsmál sem varð til í samskiptum þjóðanna,“ segir Ólafur. Bæði innlendir og erlendir fræðimenn munu flytja erindi á ráðstefnunni. Á miðvikudaginn verður síðan afhjúpaður minnisskjöldur á Hólmavík. „Þar verður farið í vettvangsferð, síðan farið með sjóferðabæn og börn á leikskólanum munu syngja,“ segir Ólafur. Farandsýning mun ferðast um landið í sumar með teikningum Guillermo Zubiaga.