Fleiri konur á endurhæfingarlífeyri

Konur á aldrinum 18 til 35 ára eru langfjölmennasti hópur þeirra sem þiggja endurhæfingarlífeyri frá Tryggingastofnun. Þar eru konur tæplega helmingi fleiri en karlar í sama aldurshópi, eða 447 á móti 230 körlum í júlí síðastliðnum.

Stoðkerfissjúkdómar og geðraskanir eru algengustu ástæðurnar fyrir því að einstaklingar fara á slíkar bætur en 410 einstaklingar þiggja endurhæfingarlífeyri vegna stoðkerfissjúkdóma og 631 vegna geðraskana.

Til samanburðar var 91 einstaklingur á endurhæfingarlífeyri vegna krabbameins í júlí og 108 vegna áverka.

Endurhæfingarlífeyrir er veittur þeim sem hafa misst starfsgetu af einhverjum ástæðum og ekki er ljóst hver starfshæfni er til frambúðar.

Halldóra Ólafsdóttir, yfirlæknir á geðsviði Landspítalans, segir niðurstöðurnar í takt við það sem gerist hjá öðrum vestrænum þjóðum.

„Í þróuðum löndum veldur þunglyndi um það bil helmingi oftar örorku hjá konum heldur en körlum en á móti kemur að áfengis- og vímuefnaneysla er meiri hjá körlum.“ Hún segir algengar geðraskanir á borð við þunglyndi og kvíða oft valda vinnutapi snemma í ferlinu. „Það virðist vera á Vesturlöndum að þunglyndi og aðrar skyldar geðraskanir komi fram hjá heldur yngra fólki en til dæmis fyrir 50 árum. Fólk er að greinast yngra. Hvort fólk er orðið meðvitaðra og leiti sér fyrr hjálpar eða hvort einkennin eru að koma fram fyrr er ekki gott að segja.“

Samkvæmt Halldóru eru batahorfur hjá einstaklingum, sem eru greindir með geðraskanir, ágætar svo fremi að fólk fái viðeigandi meðferð. „Stundum er það hins vegar ekki heiglum hent á Íslandi að fá góða sannreynda meðferð við algengum geðröskunum. Hún er dálítið tilviljunarkennd. Til dæmis vantar heildstæðari stefnu hjá heilsugæslunni svo hægt sé að grípa snemma inn í þegar veikindi gera vart við sig og þá sérstaklega þegar kemur að sálfræðimeðferð.“

Árið 2010 tók lagabreyting gildi varðandi endurhæfingarlífeyri og varð meginreglan sú að reyna skal endurhæfingarúrræði til þrautar áður en ákvörðun er tekin um örorku.