Eftirliti með útboðum sveitarfélaga ábótavant

Ekkert virkt eftirlit er með því hvort sveitarfélög fari að lögum þegar þjónusta er keypt af einkaaðilum. Hvorki innanríkisráðuneytið né Ríkiskaup sinna eftirliti með því hvort sveitarfélög fari að lögum þegar þjónusta er keypt.

Páll Gunnar Pálsson, forstjóri Samkeppniseftirlitsins, segir útboðsmál hjá opinberum aðilum ekki vera í nægilega föstum skorðum. „Skipulag útboðsmála hér á landi, og öll umgjörðin í kringum þau mál, er ekki nægjanlega afmarkað og skýrt. Samkeppniseftirlitið hefur ítrekað bent stjórnvöldum á það að taka þessi mál til skoðunar,“ segir Páll Gunnar. „Ég þekki ekki til þessa máls með útboð í Garðabæ svo ég vil ekki tjá mig um það mál sérstaklega.“

Páll Gunnar teldi það eðlilegra ef Samkeppniseftirlitið hefði einhverja eftirlitsskyldu og skýrt lagavald til að fara ofan í saumana á útboðum hins opinbera. Því er hins vegar ekki til að dreifa í dag og því er lagaramminn nokkuð óskýr og ómarkviss.

Samkeppniseftirlitið skrifaði álit í lok árs 2009 um opinber útboð, samkeppni og samkeppnishindranir. Þar kemur fram að stofnunin beini því til hins opinbera að fylgjast markvisst með því að farið sé að samkeppnislögum við framkvæmd útboða og að útboðum verði beitt þegar slíkt er hagkvæmt og því verður við komið. Að mati Samkeppniseftirlitsins er það mikilvægt til þess að efla samkeppni og bæta nýtingu þeirra fjármuna sem varið er í opinber innkaup á vörum og þjónustu. 

„Sú athugun hefur leitt í ljós að nokkur misbrestur kunni að vera á því að útboðsskyld innkaup séu boðin út í samræmi við lög um opinber innkaup. Er í því sambandi ástæða til þess að kanna sérstaklega starfsemi sjálfstæðra lögaðila sem fjármagnaðir eru af hinu opinbera, t.a.m. sjálfseignarstofnanir. Þá má ætla að innkaup sveitarfélaga séu í sumum tilvikum ekki gerð með jafn hagkvæmum hætti og mögulegt væri þar sem þau eru undanskilin lögum um opinber innkaup nema um sé að ræða innkaup sem eru yfir viðmiðunarfjárhæðum ESB,“ segir í áliti Samkeppniseftirlitsins.

Páll Gunnar Pálsson segir skipulag útboðsmála hér á landi, og alla umgjörðina í kringum þau mál, ekki vera nægjanlega afmarkað og skýrt. „Samkeppniseftirlitið hefur ítrekað bent stjórnvöldum á það að taka þessi mál til skoðunar,“ segir hann.