Virðisaukaskattskerfið eitt það óskilvirkasta innan OECD

Formaður sendinefndar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins á Íslandis segir íslenska virðisaukaskattskerfið eitt það óskilvirkasta innan OECD og skynsamlegast væri að hafa eitt virðisaukaskattsþrep. Bæði fyrrverandi fjármálaráðherra og formaður fjárlaganefndar taka undir þetta.

Alþingi samþykkti fyrir jól að hækka neðra þrep virðisaukaskattsins úr sjö í ellefu prósent og lækka efra þrepið úr 25,5 prósentum í 24 prósent. Peter Dohlman formaður sendinefndar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins (AGS) á Íslandi segir þetta gott fyrsta skref í breytingum á skattinum. En óvíða innan OECD ríkjanna sé bilið milli þrepanna eins mikið og hér á landi.

„Nýleg skýrsla OECD, Efnahags- og framfarastofnun Evrópu, gefur til kynna að skilvirkni íslenska virðisaukaskattskerfisins hvað tekjur varðar, sé með því lægsta sem þekkist innan samtakanna,“ segir Dohlman.

Þá væri skynsamlegt að breyta áherslum í skattkerfinu þannig að minna yrði innheimt með beinum sköttum en meira með óbeinum eins og virðisaukaskattskerfinu. Best væri að hafa eitt virðisaukaskattsþrep.

„Einföldun er mjög mikilvæg. Það er æskilegt að hafa einfalt virðisaukaskattskerfi þar sem dregið yrði úr undanþágum og sem leiddi til lækkunar á hærra þrepinu,“ segir Dohlman.

„Þetta þarf að skoða í samhengi. Núna voru t.d. nauðsynjar hækkaðar og þá þurfum við að lækka einhverjar nauðsynjar á móti. Þannig að það er ekki hægt að gera breytingar á virðisaukaskattskerfinu án þess að gera breytingar á móti sem jafna lífskjörin í landinu,“ segir Oddný G. Harðardóttir þingmaður Samfylkingarinnar og fyrrverandi fjármálaráðherra. Persónulega teldi hún æskilegt að hafa eitt virðisaukaskattsþrep.

Vigdís Hauksdóttir formaður fjárlaganefndar segir ekkert nýtt að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn mæli með einu virðisaukaskattskerfi og vissulega skili kerfið ekki þvi sem það ætti að gera.

„Þannig að það er verið að því í fjármálaráðuneytinu núna að endurskoða lögin um virðisaukaskattinn og reyna þá að stoppa í þann leka sem virðist vera út úr kerfinu. En úr því við erum að ræða það þá væri að sjálfsögðu best fyrir hagkerfið að það væri eitt þrep. Ég tek alveg undir það,“ segir Vigdís.

Nokkur andstaða var við hækkun lægra þrepsins innan Framsóknarflokksins við gerð fjárlaga og kallað var eftir mótvægisaðgerðum.

„Draumaþrepið hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum er 18 prósent. Ég tel að það sé of hátt. Þannig að ef skattkerfinu yrði breytt er ég ekki fylgjandi einhverjum mótvægisaðgerðum heldur að þetta jafnist út. Því ef við förum t.d. með virðisaukaskattsþrepið niður í 14 eða 16 prósent þá eru svo gríðarlega margir vöruflokkar í efra þrepinu sem koma þá til móts við hækkandi matarverð,“ segir Vigdís og bætir við að þetta sé framtíðarmússík. Fyrst sé að sjá hvernig nýlegar breytingar komi út.