Síldardauðinn ekki rakinn til mannanna verka

„Það er ekkert í gögnunum sem bendir til þess að vegfyllingin hafi haft úrslitaáhrif á síldardauðann í firðinum,“ sagði Sólveig Ólafsdóttir, sviðsstjóri sjó- og vistfræðisviðs Hafrannsóknastofnunar, þegar niðurstöður vöktunar í Kolgrafafirði í kjölfar síldardauðans veturinn 2012 og 2013 voru að hluta kynntar í gær.

Sólveig segir það hafa verið knýjandi að svara þeirri spurningu hvort þverun fjarðarins hafi valdið síldardauðanum, en sú kenning hefur lengi verið uppi ásamt fleirum. Hún segir að vegfyllingin hafi verið reist á grynningum, eða náttúrulegu hafti, sem þegar var fyrir. Við framkvæmdirnar hafi rennan undir brúna verið dýpkuð, og reynist ekkert síðri en sú sem fyrir var.

„En ég held að það þurfi að liggja fyrir mun betri rannsóknir áður en farið verður í þveranir í framtíðinni en lágu fyrir í Kolgrafafirði á sínum tíma,“ sagði Sólveig jafnframt í gær.

Rannsóknaverkefni sem hefur það markmið að kortleggja strauma, súrefnisstyrk og ástand sjávar í firðinum hófst vorið 2013 og lauk þeirri gagnasöfnun í apríl. Mælingarnar staðfesta það sem áður var vitað; súrefnisskortur var ástæða síldardauðans og súrefnismagnið í Kolgrafafirði fellur afar hratt þegar lygnir.

Þorsteinn Sigurðsson, sviðsstjóri nytjastofnasviðs, sagði á fundinum að mun minna af síld héldi til í firðinum í vetur en fyrr, eða um 70 þúsund tonn miðað við allt að 300 þúsund tonn árin á undan.

„Ýmiss teikn eru á lofti um breytingar í vetursetu síldarinnar,“ sagði Þorsteinn en síldin hefur haldið fyrir á þremur svæðum við landið í vetur. Hann rakti þá sögu að þessi hegðun íslensku sumargotssíldarinnar er alþekkt í gegnum áratugina, og flakkar síldin milli svæða og landshluta.

Þorsteinn bendir á síldardauðann annars vegar og sýkinguna sem herjaði á stofninn frá 2008. Um gríðarlegt áfall hafi verið að ræða, en þegar allt er lagt saman drap sýkingin tífalt meira og keyrði stofninn úr 900 þúsund tonnum niður í 400 til 500 þúsund tonn.

Fjórum sinnum minna af síld nú í vetur

Frá því er síldardauði varð í Kolgrafafirði í desember 2012 vegna súrefnisþurrðar hefur umhverfisástand og magn síldar í firðinum verið vaktað og náið hefur verið fylgst með styrk súrefnis.

Frá desember 2012 til apríl 2013 var farið í sex rannsóknaleiðangra í fjörðinn til vöktunar á umhverfinu auk ítrekaðra mælinga á magni síldarinnar.

Á undanförnum árum hefur síld haft vetursetu í firðinum og í desember 2012 er áætlað að um 270 þúsund tonn hafi verið innan við brúna yfir fjörðinn þegar fyrst varð vart við dauða síld. Magnið var áfram svipað allt fram á vor 2013. Um 70 þúsund tonn héldu til í firðinum í vetur.