Deilt um framsal ríkisvalds í stjórnskipunarlögum: Getum þurft að hverfa frá EES-aðild

Verði framsal ríkisvalds ekki heimilað með þeim hætti sem gert er ráð fyrir í frumvarpi til stjórnskipunarlaga gætu Íslendingar staðið frammi fyrir ákvörðun um hvort ætti að stíga út úr EES-samningnum. Þetta sagði Össur Skarphéðinsson utanríkisráðherra á þingi í gær en Bjarni Benediktsson, formaður Sjálfstæðisflokksins hafði hafið máls á þessu efni.

Bjarni vitnaði í texta frumvarpsins þar sem ástæða er sögð til að tryggja stjórnskipulegan grundvöll við þróun EES-samningsins og lagt er til að opnað verði fyrir framsal ríkisvalds til stofnana sem við Íslendingar eigum ekki aðild að. Tók hann sem dæmi reglur ESB um eftirlit með fjármálamörkuðum, sem álitið er að krefjist framsals að því marki að það brjóti í bága við stjórnskrá Íslands. Bjarni sagði að það mál virtist hafa gefið meirihlutanum tilefni til að leggja til ákvæði í stjórnarskrá þar sem Ísland fallist á að hverfa frá tveggja stoða kerfinu sem EES-samningurinn byggir á, að kröfu ESB. Spurði Bjarni Össur að því hvers vegna lagt væri í slíkar breytingar fyrir ESB.

Össur svaraði því til að EES-samningurinn hefði breyst mikið frá því að hann var tekinn upp árið 1994, meðal annars með nokkru valdaframsali. Það væri hins vegar jákvætt fyrir Ísland að hægt væri að þróa samninginn með þessum hætti. Hann spurði Bjarna því hvernig hann vildi sjá EES þróast og „hvort [Bjarni] vilji að Ísland taki upp umræðu um að við stígum út úr því samstarfi. Ég hygg að ef við heimilum ekki framsal með þessum hætti kunnum við að standa frammi fyrir ákvörðun af því tagi."

Bjarni sagði þá að í EES-samstarfinu hefði ESB í auknum mæli leitast við að færa vald til sinna stofnana. Það væri meiriháttar breyting frá upphaflega samningnum og „alger eftirgjöf" fælist í að fara að kröfum ESB með stjórnarskrárbreytingum.

Össur lauk málinu með því að segja að EES-samningurinn hefði breyst verulega og í mögum atriðum væri hann kominn út fyrir það sem stjórnarskrá heimilaði. Úr því sem komið er væri að hans mati „miklu hreinlegra" fyrir Ísland að ganga í ESB.

„Ef við ætlum að halda áfram þessu samstarfi og göngum ekki í Evrópusambandið þá verðum við að [heimila framsal ríkisvalds með umræddum hætti]."